De lindes van het leven en de dood

woensdag 01 juli 2015Landgoederen

Zonder de linde zou je ruim een kilometer ver kunnen kijken. Aan het eind van deze laan strijden de linde en de tafel beide om de aandacht.
Al met al een curieuze plaats. Je bent geneigd om of de linde maar te kappen of de stenen tafel naar een andere plek te verplaatsen. Het kan ook zijn dat de linde en de tafel heel bewust zo bij elkaar staan. Daarom is het nuttig om eerst even verder onderzoek te doen. Daarvoor moeten we terug naar de tijd waarin ze geplaatst werden, de laatste helft van de 19e eeuw.

Park uit de 19e eeuw
Het park van Mariëndaal werd vanaf 1857 aangelegd. Het werd een park grotendeels in landschappelijke stijl. In de 19e eeuw had men veel aandacht voor symboliek en dat werd in de parken ook tot uitdrukking gebracht. Heden en verleden, leven en dood werden in de parken symbolisch met elkaar verbonden. Er werden plekken gecreëerd voor filosofische overpeinzingen, soms voorzien van stichtelijke spreuken of gedichten. Ruïnes, grafeilanden en speciale bomen waren vaak onderdeel van deze symbolische laag van het park.

grafzerk op Mariëndaal

Grafzerk als tafel
De Stenen Tafel is gemaakt van een oude grafzerk uit de tijd dat er op Mariëndaal nog een klooster stond. Het klooster werd in 1392 gesticht, na de Reformatie opgeheven en in 1586/87 gesloopt. Het enige dat er nog van het klooster over is is de grafzerk. De Stenen Tafel is daarmee een symbolisch object, een verbinding met het verleden, de dood, maar ook met herinnering aan wat geweest is. Herinnering is ook een vorm van onsterfelijkheid.

Symbolische lindes
De linde is een boom met veel symbolische betekenissen. We planten nog altijd lindes voor koningen en koninginnen. Ze symboliseren dan de band tussen de vorst, zijn land en zijn volk. Onder lindes (sub tilia) werd van oudsher recht gesproken, vergaderd en getrouwd, een gebruik dat waarschijnlijk nog uit voorchristelijke tijden stamt. Voor de Germanen was de linde een heilige boom, de boom van Freya, godin van de liefde en de vruchtbaarheid. Ook huisgeesten huisden in lindebomen, vandaar dat bij boerderijen vaak een linde werd aangeplant.
Tegelijk symboliseert de linde ook de onsterfelijkheid, hij kan wel duizend jaar oud worden. Siegfried de Drakendoder baadde onder een linde in het bloed van een draak, in de hoop onsterfelijk te worden. De linde liet echter een blaadje op zijn schouder vallen, zodat hij daar kwetsbaar bleef.

Tweelinglindes
berceau MariëndaalBehalve bij de stenen tafel staat op Mariëndaal nog een bijzondere linde. De berceau, de Groene Bedstee, bestaat uit beuken, maar er staat ook 1 linde in. Deze linde staat op een markante plek, in het midden van de kruising tussen de armen van de berceau. In een nis achter deze linde staat een bankje. Oorspronkelijk was de bedoeling dat je met je geliefde op het bankje ging zitten, de linde symboliseerde liefde en eeuwige trouw.
De plaatsing van de linde met erachter het bankje doet sterk denken aan de linde bij de stenen tafel. Alleen is de linde in de berceau minder dik geworden doordat hij elk jaar gesnoeid wordt en dus niet zo hard groeit.

Al met al lijkt het alsof de stenen tafel en de linde bewust zo geplaatst zijn en een paar vormen met de linde en het bankje in de berceau. In de berceau kon je op het bankje zitten en de (eeuwige) liefde en het leven overpeinzen. Aan de stenen tafel kon je onder de linde nadenken over (on)stervelijkheid.

Overigens staat er nog een markante linde op Mariëndaal van ongeveer dezelfde leeftijd, namelijk in het hart van het landgoed op de parkeerplaats. Deze voormalige knotlinde stond voor het koetshuis. Dit zal zo’n linde zijn waar je een huisgeest in kunt aantreffen.

Lees meer over landgoed Mariëndaal en bezoekersinformatie.

Lees meer over Klooster Mariëndaal.

Ciska van der Genugten
Als Specialist Natuur en Cultuurhistorie brengt Ciska kennis bijeen over de sporen die de mens in het verleden in het landschap heeft achtergelaten, variërend van grafheuvels tot tuinen en parken en van levend tot immaterieel erfgoed. Haar achtergrond is Tuin- en Landschapsinrichting en Biologie.

Alle berichten bekijken