Vakmanschap op De Schaffelaar
Maandenlang stond de voorgevel van kasteel De Schaffelaar in de steigers. Achter die steigers waren schilders, metselaars, timmerlieden en andere vakspecialisten druk bezig met het herstel van het monument. Leon Grievink, opzichter bij GLK: “Nu alles weer zichtbaar is, krijg ik soms de vraag: “Wat is er eigenlijk gebeurd?” En eerlijk gezegd vind ik dat het mooiste compliment dat je kunt krijgen.
Dat klinkt misschien vreemd. Maar bij monumentaal onderhoud is het juist de bedoeling dat je nauwelijks ziet dát er iets is gebeurd. We herstellen niet om iets nieuws te maken. We herstellen om het oude te behouden.
Hard nodig
Het onderhoud aan de voorgevel was hard nodig. Bij de arkeltorens – een rond of veelhoekig, overhangend torentje dat aan of op een muur of vestingwal van oude verdedigingswerken gebouwd werd – ontdekten we dat verschillende kantelen los waren komen te staan. Ook het schilderwerk was toe aan een nieuwe onderhoudsbeurt. Door de werkzaamheden te combineren hoefde de steiger maar één keer opgebouwd te worden.
Aan zo’n project gaat veel voorbereiding vooraf. In dit geval ruim een jaar. Niet alleen vanwege de techniek, maar ook omdat kasteel De Schaffelaar een populaire trouw- en evenementenlocatie is. Je wilt de overlast zo klein mogelijk houden. Dat vraagt veel afstemming met gebruikers, aannemers en restauratiespecialisten.
Verrassing
Pas als de steigers eenmaal staan, zie je de werkelijkheid. We wisten bijvoorbeeld dat er boompjes uit de arkeltorens groeiden. Maar pas van dichtbij zagen we hoe diep de wortels het metselwerk waren binnengedrongen. De schade bleek groter dan we vooraf hadden verwacht.
Vrijwel iedere toren vroeg uiteindelijk meer herstelwerk. Dat maakt het spannend, zeker als je weet dat het trouwseizoen steeds dichterbij komt. Juist op zulke momenten zie je hoe belangrijk samenwerking is. Iedereen denkt mee en is bereid nét dat stapje extra te zetten om de planning te halen.
Vakmanschap
Bij monumenten draait alles om behoud. Daarom werken we zoveel mogelijk volgens traditionele restauratietechnieken. Het schilderwerk wordt volledig met de hand uitgevoerd. Geen afplaktape, maar strak schilderwerk waarbij het glas met de hand wordt ‘besneden’. Dat vraagt veel precisie en ervaring. Juist die ambachtelijke werkwijze zorgt ervoor dat het monument zijn oorspronkelijke uitstraling behoudt.
Passanten in de geschiedenis
Tijdens de voorbereiding doken we ook de geschiedenis in. Op oude foto’s van vóór de Tweede Wereldoorlog zagen we dat er toen óók al boompjes op de torens groeiden. Blijkbaar zijn sommige uitdagingen van alle tijden. Dat maakt duidelijk dat monumentenzorg nooit echt af is. Je bent voortdurend bezig omdat het gebouw onderhoud nodig heeft.
Dat is misschien wel wat mij het meest aanspreekt aan dit werk. Wij zijn maar een klein hoofdstuk in de lange geschiedenis van Kasteel De Schaffelaar. Het is onze verantwoordelijkheid om het monument goed te onderhouden en in goede staat door te geven aan de volgende generatie.
Dankzij deze restauratie kan De Schaffelaar er weer jarenlang tegenaan. En hopelijk lopen bezoekers aan landgoed Schaffelaar er straks langs met dezelfde gedachte als waarmee ik dit verhaal begon.
