Allemaal nep

vrijdag 07 oktober 2016Cultuurhistorie

Soms loop je ergens gedachteloos langs en denkt even later: "Wat heb ik nu toch gezien?" Dan loop je terug en blijkt het iets heel bijzonders... Het overkwam mij zo’n 15 jaar geleden. Ik liep met enkele collega’s op de Duno en zag vanuit mijn ooghoeken een muizenholletje in een rotsblok. Een paar passen later dacht ik: dat kan toch niet, een rotsblok met een holletje erin? Bij nadere beschouwing bleek het helemaal geen rotsblok te zijn, maar kunstig vormgegeven cement over kippengaas, dat eruit moest zien alsof het rots was. Uiteindelijk zagen we dat alle rotsen nep waren. De hele Duno bleek vol te liggen met restanten van watervallen, trappen en rotsen van cement.

Cementrustiek in de mode
Weer op kantoor en na wat onderzoek bleek het cementrustiek te heten en rond 1900 heel populair te zijn geweest. Net zoals stucadoors in huizen de meest mooie taferelen in stucwerk konden maken, werd buiten door roccailleurs of rotswerkers de natuur nagebootst in cement. Natuurlijk was het ook toen mogelijk om echte rotsen te gebruiken in tuinen, maar men vond het kunstenaarschap van de rotswerkers zo bijzonder dat men daar de voorkeur aan gaf. De cementrustieken elementen moesten er zo echt mogelijk uitzien. Brugleuningen zagen eruit alsof ze van echt hout waren, compleet met verschillende soorten bast, noesten en jaarringen. Er werden rotspartijen gemaakt die uit diverse typen rots leken te bestaan. Hoe echter het leek, hoe mooier men het vond.
Veel parken uit eind 19e, begin 20e eeuw hadden wel enkele elementen cementrustiek, zoals een brug, een waterval of een losse rots.

Eervol herstel
Er zijn maar weinig parken in Nederland waar zoveel lag als op de Duno. De Duno had minimaal 7 trappen, 3 grote watervallen, diverse kleinere watervallen, enkele bruggetjes en diverse losse rotsformaties. Het mooiste element was een natuurlijke beek die in een rotspartij ontsprong, via een bedding van rotsen naar een vijvertje stroomde en van daaruit met 2 watervallen afdaalde naar de voet van de stuwwal, om vervolgens naar de Rijn te stromen.
Na 100 jaar weer en wind en beschadigingen in de Tweede Wereldoorlog is een deel van de cementrustiek erg beschadigd. Maar nog steeds kun je dus voor de gek gehouden worden als je erlangs loopt en zie je pas dat het nep is als er een muizenholletje in een rots lijkt te zitten.

Dankzij de giftenactie van vorig najaar voor landgoed Duno, kan GLK onder andere een deel van de bijzondere cementrustiek op de Duno herstellen.
Naar de het project Herstel landgoed Duno.

Ciska van der Genugten
Als Specialist Natuur en Cultuurhistorie brengt Ciska kennis bijeen over de sporen die de mens in het verleden in het landschap heeft achtergelaten, variërend van grafheuvels tot tuinen en parken en van levend tot immaterieel erfgoed. Haar achtergrond is Tuin- en Landschapsinrichting en Biologie.

Alle berichten bekijken