Wekeromse Zand

Actief stuivend zand komt buiten Nederland bijna niet meer voor in Noordwest Europa, maar nog wel op het Wekeromse Zand bij Wekerom.

Locatie

Vijfsprongweg
6741 JA Wekerom

Regio Veluwe - Gemeente Ede
Verworven 1956 - Oppervlakte 538 ha

Voorzieningen

Ontdek het gebied

In het Wekeromse Zand is naast het stuivende zand ook veel bos en hei. De moeflon, een wilde schaapsoort, komt voor in het gebied. In het gebied lopen een aantal gemarkeerde wandelroutes, die je ook terugvindt op de informatieborden bij de verschillende parkeerplaatsen. Onze educatieve boswachters geven regelmatig rondleidingen. Houd daarvoor de excursiekalender op deze pagina in de gaten. Vanwege de moeflons in het gebied mag de hond helaas niet mee, ook niet aangelijnd.

IJzertijdboerderij

Al in de IJzertijd, ongeveer drieduizend jaar geleden, woonden hier mensen. Ze leefden in kleine groepen, vaak niet meer dan een paar families. 

In de buurt liggen veel grafheuvels uit die tijd. In de bodem zijn paalsporen van boerderijen uit de IJzertijd gevonden. Met dat patroon als voorbeeld heeft Geldersch Landschap een kleine boerderij en een ‘spieker’, een voorraadschuur, nagebouwd. Daarbij zijn zoveel mogelijk lokale materialen gebruikt. De boerderij en spieker liggen aan de Vijfsprongweg, vlakbij kruispunt de Vijfsprong in Wekerom. Vanaf het uitzichtplatform en de picknicktafel kan je mooi uitkijken op de omgeving.

Schatkist - Stuifzand Wekeromse Zand

Wandelen

Er zijn twee wandelingen uitgezet: een route van 7,5 kilometer, bewegwijzerd met rode nummers, en een route van 2 kilometer, bewegwijzerd met blauwe nummers. Het beginpunt is de parkeerplaats aan de Vijfsprongweg te Wekerom. Voor wie houdt van een flinke wandeling is er de wandeling van Wolfheze naar Lunteren van 24,5 kilometer. Deze tocht volgt het Lange-Afstand-Wandelpad het Veluwe Zwerfpad.
Ook lopen de klompenpaden het Valkschepad en het Beek- en Bultpad door het Wekeromse Zand.

Een bos vol verhalen

Bekijk meer

Wildobservatiepost

In het Wekeromse Zand staat een wildobservatiepost. Die is vrij toegankelijk. Met een beetje geduld en geluk kan je vanuit de houten post moeflons, reeën, vossen of dassen waarnemen.

Je benadert de post via de achterkant. Binnen geven langgerekte kijkgaten een goed zicht op de omgeving. De post ligt in het noorden van het gebied, te bereiken vanaf de parkeerplaats aan de Vijfsprongweg (na de camping).

Natuurgebied

De kern van het grote natuurgebied bestaat uit een terrein van ruim 110 hectare. Actief stuivend zand, diep uitgestoven laagten en begroeide ‘forten’ wisselen elkaar hier af. Door de extreme leefomstandigheden kent stuifzandgebied een geheel eigen plant- en dierleven.

In het radioprogramma BuitenGewoon vertelt boswachter Dirk van der Plaat over de geschiedenis van het stuifzandgebied. Natuurgebied het Wekeromse Zand is één van de drie plekken op de Veluwe waar de moeflon voorkomt. De wilde schapen met grote horens op hun kop zijn belangrijk voor de natuur hier.

Planten en dieren

Het stuifzand maakt het Wekeromse Zand een bijzonder en waardevol natuurgebied op de Veluwe. Met name langs de randen van het stuifzand, daar waar het zand regelmatig de heide instuift, is het gebied rijk aan plant- en diersoorten.

Om het stuifzand ‘levend’ te houden is het noodzakelijk dat de wind het zand in beweging kan houden. De grazende kuddes moeflons en heidekoeien zorgen er samen voor dat de heide niet dichtgroeit met hoge grassen.

Planten
De temperatuurverschillen tussen dag en nacht zijn groot op het stuifzand, en het gebied is erg droog omdat zand nauwelijks water vasthoudt. Toch vinden verschillende bijzonder planten hier hun plekje, zoals klein warkruid, een parasitaire plant die op heide groeit. Aan de rand van het stuifzand groeien het hamerblaadje, ruig haarmos en buntgras. Deze soorten zorgen er samen voor dat het stuivende zand langs de randen weer wordt vastgelegd.

Insecten
De mierenleeuw voelt zich helemaal thuis op het Wekeromse Zand. De larven van dit insect maken in het zand een valkuil en wachten op insecten die erin tuimelen. Een bijzondere bewoner van de haarmosvegetaties, langs de rand van het stuifzand, is de sneeuwspringer. Dit insect is midden in de winter te vinden. Een van de weinige soorten die wel midden in het stuifzand leeft is de zandoorworm.

Zeldzame vogels
Op het Wekeromse Zand leven zeldzame vogelsoorten, zoals de boomleeuwerik en de nachtzwaluw. In de winter is de klapekster te gast in het gebied.

Vennen
In dit droge gebied liggen hier en daar een aantal vennetjes verstopt, waar veel libellen voorkomen. Deze zijn ontstaan doordat het zand tot onder het grondwaterpeil is weggeblazen.

Paddenstoelen
In de droge en schrale dennenbossen zijn zeldzame paddenstoelen te vinden met bijzondere namen, zoals de gele ridderzwam, de grijsbruine zalmplaat en de jodoformrussula.

Celtic fields

Het Wekeromse Zand werd al in de IJzertijd bewoond. Het gebied bevat een van de grootste Celtic fields-complexen van ons land. Celtic fields zijn kleine prehistorische akkertjes.

Het is een bijzonder overblijfsel uit de IJzertijd. Celtic fields bestonden uit vierkante veldjes van ongeveer veertig bij veertig meter, omgeven door walletjes. Boeren uit de ijzertijd gaven de voorkeur aan zandgrond. Die was makkelijk bewerkbaar. Als de schrale grond was uitgeput, schoof de boer een veldje op. Het vele werk leverde weinig op. Waarschijnlijk kon dit gebied maar twee of drie families van voedsel voorzien.

Celtic fields-route
Vanaf de ijzertijdboerderij begint de ‘Celtic fields-route’. Die is ongeveer 2,5 kilometer lang. De route loopt langs een veld met Germaanse akkertjes en een put. Onderweg krijg je op borden informatie over het leven van onze voorouders op deze plek.

Beperkt fietsen

Rondom het Wekeromse Zand lopen veel fietsroutes. Ook het uitkijkpunt op de Scheleberg is bereikbaar op de fiets. Een groot deel van het gebied is echter voor fietsers afgesloten. Het gaat om het deel binnen de rasters waar ook de moeflons lopen.

Moeflons

Een kudde wilde moeflons (haarschapen) leeft op het Wekeromse Zand. Ze houden zich bij voorkeur op in het bos. Hun dieet bestaat voornamelijk uit grassen, twijgen, knoppen, jonge bladeren en 's winters boomschors. 

De moeflons in het Wekeromse Zand zijn afkomstig van de populatie die in de jaren twintig van de vorige eeuw zijn uitgezet in Nationaal Park Hoge Veluwe.