Loenermark

Een zeer aantrekkelijk Veluws landschap met uitgestrekte bossen en golvende heidevelden. Er leven edelherten, damherten, reeën en wilde zwijnen. Centraal in het gebied staat een schaapskooi.

Locatie

Droefakkers
7371 CP Loenen

Regio Veluwe - Gemeente Apeldoorn
Verworven 1992 - Oppervlakte 1171 ha

Voorzieningen

Natuurgebied

Vanuit de schaapskooi wordt de heide begraasd en open gehouden. De Loenermark is groot en aaneengesloten. Het maakt onderdeel uit van de vrije wildbaan op de Veluwe. Het gebied ligt ten zuiden van het plaatsje Loenen.

Wild
Op de Veluwe is het mogelijk urenlang in grote rust te dwalen. Er zijn veel fiets- en wandelroutes. De mogelijkheid op een ontmoeting met het aanwezige wild maakt een bezoek aan de Loenermark extra spannend. 

Schaapskudde
De schaapherder gaat dagelijks met de kudde de heide op. Bij de schaapskooi staat aangegeven waar de kudde die dag aan het werk is. De kudde bestaat uit ongeveer 150 Veluwse heideschapen, aangevuld met een paar heidekoeien.  

Hoogteverschillen
De Loenermark ligt op de Oost-Veluwse stuwwal. Het terrein varieert in hoogte van 40 meter tot 85 meter boven N.A.P. Het reliëf wordt vooral veroorzaakt door een in de stuwwal uitgesleten droogdal. Dat is ontstaan door afstromend regenwater en smeltwater. Ook dekzandheuvels en vastgelegd stuifzand zorgen voor reliëf.

IJkbasis midden op de heide
Op de Zilvense hei staan betonnen tafels en palen. Deze horen bij een ijkbasis voor landmeetkundige apparatuur.
Lees hier het blog 'IJken tussen eiken' van onze specialist Natuur en Cultuurhistorie Ciska van der Genugten om meer te weten te komen over de ijkbasis.
De Rijkdienst voor het Cultureel Erfgoed doet onderzoek naar de ijkbasis Loenermark. In dat kader hebben zij een web applicatie gemaakt, die het verhaal voor het voetlicht brengt in beeld, kaart en tekst. Bekijk hier de virtuele wandeling.

Schaapskudde

De schaapherder gaat dagelijks met de schapen en dit jaar geboren lammetjes naar de heide. Bij de kooi staat aangegeven hoe laat ze vertrekken en weer terugkomen. Mooi om te zien tijdens een bezoek aan de Loenermark!

Heidekoeien
Sinds de zomer van 2008 lopen naast de Veluwse heideschapen ook een wisselend aantal heidekoeien op de Loenermark. Het aantal is afhankelijk van het aantal vrouwelijke kalveren dat er geboren wordt in ons fokprogramma. Deze kalveren gaan naar de Loenermark vanaf dat ze bij de moeder weg kunnen, totdat ze oud genoeg zijn om weer bij te dragen in het fokprogramma. Dus ze zijn ongeveer 2 jaar hier. Deze koetjes gaan samen met de schaapskudde en de herder iedere dag de heide op (met uitzondering van de lammertijd van medio januari tot medio maart). Schapen en heidekoeien hebben hun eigen graaspatroon, wat gunstig is in het heidebeheer.
Op de dagen dat de vaste schaapherder niet aan het werk is, neemt een vrijwillige herder alleen de schapen mee naar de heide. Om toch te kunnen profiteren van de begrazingscapaciteit van de koeien rasteren we wisselende stukken vergraste heide af. Het is een proef om te kijken of dit helpt tegen de vergrassing en hoe de koeien hier op reageren in plaats van een weekend in de wei of bijvoeren.

Beheer
Op de Loenermark wordt de huidige ruimtelijke variatie van heide en bos in stand gehouden. In het bos streven we naar meer natuurlijkheid. In bepaalde bosreservaten wordt helemaal geen beheer meer gevoerd. Hier krijgen natuurlijke processen de ruimte. In andere delen met vooral eenvormig (naald)bos wordt actief beheer gevoerd om meer variatie te krijgen. De heide wordt onderhouden door de schaapskudde en door heidekoeien. Ook wordt er gemaaid en kleinschalig geplagd, het maaisel wordt afgevoerd. De heide blijft zo open en de bodem blijft schraal. Dat komt zeldzame plantensoorten ten goede.

Spelen in de natuur

Lammetjesdag

De schaapskooi is te vinden aan de Droefakkers. De jaarlijkse lammetjesdag in maart is een geliefd evenement. Kinderen kunnen de lammetjes bij de schaapskooi aaien en voeren.

Wildobservatiepost

Op de Loenermark staat een wildobservatiepost. De post is vrij toegankelijk.

De post is in 2012 geopend. Hij is gemaakt van hout afkomstig uit de bossen van de Loenermark zelf. Op het dak ligt natuurlijke begroeiing. De wildobservatiepost is vrij toegankelijk, rolstoelvriendelijk en makkelijk bereikbaar. Er loopt een verhard pad vanaf de parkeerplaats aan de Groenendaalseweg naar de post. Er zijn op verschillende hoogtes kijksleuven gemaakt.

Planten

Op de open heide komen veel bijzondere plantensoorten en korstmossen voor die op schrale bodem leven. In de bossen zijn veel bijzondere paddenstoelen te vinden.

De heide van de Loenermark is weinig vergrast. Dit komt door de begrazing van het wild. En door het maaien, plaggen en ‘chopperen’, dat nu machinaal gebeurt. Omdat er weinig gras staat, krijgen andere soorten een kans. Op de heide groeien nu diverse korstmossen, buntgras, walstro, heideklauwtjesmos, duivelsnaaigaren, pilzegge en grote wolfsklauw. De stekelbrem weert zich met zijn stekelige doorns prima tegen de begrazing.

Oude bossen
Op sommige plekken is adelaarsvaren veelvuldig te vinden, vooral groeiend in oude bossen. Het bos van de Loenermark werd al in de 10e eeuw genoemd. Aan paddenstoelen kunnen we er de grote sponszwam, de heideknotszwam, de gele stekelzwam, de gele ridderzwam en de cantharel aantreffen.

Dieren

De Veluwe heeft veel verschillende terreintypen. Het is het leefgebied voor veel diersoorten, waaronder grote zoogdieren als herten en wilde zwijnen. Maar er komen ook andere bijzondere dieren voor.

Zo wordt de populatie damherten steeds groter. Deze hertensoort trekt vanuit het naastgelegen Deelerwoud het gebied in. Naast het spectaculaire grofwild komen er in het gebied ook veel soorten amfibieën en reptielen voor. Bijvoorbeeld de zeldzame gladde slang.

Insecten
Ook leven er veel libellen zoals de venwitsnuitlibel en veel vlinders. Een zeldzaam exemplaar is het groentje, een dagvlinder. De heivlinder en de bosparelmoervlinder komen hier voor. Deze laatste heeft als waardplant hengel, een plant die hier nog in redelijke aantallen groeit. Zeldzame sprinkhanen en de zeer zeldzame lentevuurspin zijn ook in het gebied te vinden.

Vogels
De heide en het overgangsgebied van heide naar bos zijn van belang voor diverse vogelsoorten, zoals de zeldzame draaihals, nachtzwaluw, geelgors, roodborsttapuit, boomleeuwerik, boompieper en boomvalk. De laatste tijd wordt er af en toe een korhoen gezien, afkomstig van het naburige Nationale Park De Hoge Veluwe. In de wintermaanden kun je op de heidevelden de klapekster en de blauwe kiekendief aantreffen. Ook de rauwe kreten van raven zijn hier vaak te horen.

Das
In de schemering scharrelt de das rond. Er zijn meer dan 10 bewoonde dassenburchten in het gebied. Ook de boommarter heeft hier zijn leefgebied.

Natuurkampeerterrein Loenermark

Van april tot en met september kan de liefhebber van natuur, rust, ruimte en authentiek kamperen terecht op natuurkampeerterrein Zegenoord. Het ligt midden in de Loenermark en is een uitstekende uitvalbasis voor wandelen en fietsen op de Veluwe.

Meer informatie over de camping en de contactgegevens van de beheerders, vindt u op www.goedkamp.nl.

Camping Zegenoord is een erkend natuurkampeerterrein. 
http://www.natuurkampeerterreinen.nl/terreinen/gelderland/zegenoord/

Geschiedenis

Op de Veluwe zijn veel sporen van menselijke ingrepen in het landschap te vinden. Zowel uit de prehistorie als uit de Romeinse tijd en de middeleeuwen. Over de Loenermark lopen bijvoorbeeld oude Hessenwegen.

Op de Loenermark ligt een grafheuvel van ongeveer 4000 jaar oud en er zijn sporen uit de middeleeuwen te vinden. Er loopt ook een Hessenweg in het gebied. Dat is een oude handelsroute met Duitsland uit de 17e eeuw. De route is herkenbaar aan de geulen in het landschap. Hier werden de brede hessenwagens met paarden voortgetrokken. De (Duitse) wagens waren te breed voor de wegen door de steden, daarom lopen de Hessenwegen over de ‘woeste gronden’ van de Veluwe.