Landgoed Waardenburg en Neerijnen

Waardenburg en Neerijnen liggen in de mooie uiterwaard ‘De Rijswaard’ langs de Waal. Er liggen twee huizen, een parkbos, boomgaarden en weilanden. Die zijn deels omgeven door houtwallen en loofbos.

Locatie

Van Pallandtweg 1
4182 CA Neerijnen

Regio Rivierengebied - Gemeente Waardenburg
Verworven 1974 - Oppervlakte 296 ha

Voorzieningen

Landgoed

U kunt in dit deel van het rivierengebied heerlijk wandelen en fietsen. Het landschap is afwisselend en vanaf de Waalbandijk heeft u een weids uitzicht over de rivier. De bossen op de landgoederen zijn intiemer van sfeer. Er zijn drie gemarkeerde wandelroutes in het gebied uitgezet.

Activiteiten
In het gebied liggen huis Neerijnen en kasteel Waardenburg. Kasteel Waardenburg is tijdens Open Monumentendag te bekijken. Van mei t/m augustus organiseert Staatsbosbeheer excursies naar de eendenkooi van Waardenburg. Onze eigen boswachters organiseren regelmatig natuuractiviteiten in de omgeving. Heeft u een interesse in landschap, cultuur en kunst? Kijk dan eens op Cultureel centrum Stroomhuis Neerijnen.   

Boerderij en houtschuur
Begin 20e eeuw is op een terp boerderij Klein Ende Bek gebouwd. Deze boerderij van het hallenhuistype heeft aan de achterzijde een grote ‘hooisteek’. Door de ver uitkragende kap kan de hooiwagen tot onder de hooiopslag rijden. Het erf heeft grotendeels de oude structuur behouden. Vlakbij huis Neerijnen staat een bijzondere houtschuur. De wanden zijn van gevlochten wilgentenen. Dat is een ongewone bouwtechniek voor deze streek.

Wandelen
Het gedeelte in De Dreef, Neerijnen, is aangewezen als hond losloopgebied.

Horeca

In het voormalige schakelhuis kunt u terecht voor een kopje koffie en (lokale) lekkernijen.
Van Pallandtweg 1, 4182 CA Neerijnen

Openingstijden
april t/m oktober dagelijks 10.00 - 18.00 uur, m.u.v. maandag (gesloten).
november t/m maart donderdag t/m zondag 10.00 - 18.00 uur.
Meer informatie UIT-spanning het Stroomhuis.

Centrum voor kunst en cultuur in het Stroomhuis Neerijnen.

 

Kasteel Waardenburg

Van kasteel Waardenburg is de stichtingsdatum exact bekend. Op 2 augustus 1265 kwam er toestemming om een toren te bouwen. Daarna werd het kasteel geleidelijk uitgebreid. Het huidige kasteel is uit de 17e eeuw. In het kasteel zijn nog veel authentieke elementen te vinden. Een daarvan is de fascinerende Faustkamer. Hier zou Dokter Faust van Waardenburg zijn laatste jaren hebben doorgebracht.

In de Tachtigjarige Oorlog werd het kasteel uit 1265 door de troepen van Willem van Oranje bezet en grotendeels verwoest. Vanaf 1627 is het noordelijke deel van het kasteel hersteld. Het beschadigde zuidelijke deel werd afgebroken. Het kasteel heeft hierdoor nog steeds een hoefijzervorm.

Restauratie
In de periode 2007 – 2009 heeft het kasteel een grote restauratie ondergaan. Met behoud van historische details is het weer functioneel voor de toekomst. Het kasteel heeft tegenwoordig een kantoorfunctie. Tijdens Open Monumentendag op de tweede zaterdag in september is een groot gedeelte van het kasteel te bezoeken.

Dokter Faust

Kasteel Waardenburg heeft een Faustkamer. Dokter Faust zou hier zijn laatste jaren hebben doorgebracht. Dokter Faust is de bron van veel legenden. De originele sage van Dokter Faust is van rond 1540. Het is gebaseerd op het leven van de Duitse geleerde Johan Faust.

Na zijn dood ging het gerucht dat hij een verbond met de duivel had gesloten. Faust was op zoek naar ‘ware kennis’. De duivel beloofde hem zeven jaar lang alle kennis en rijkdom van het leven. Maar daarna moest hij zijn ziel afstaan. In de loop der eeuwen zijn veel variaties op het verhaal ontstaan.

De Nederlandse versie
In de Nederlandse variant op het verhaal gaat dokter Faust wonen op kasteel Waardenburg. Hij onderzoekt er hoe hij de steen der wijzen kan maken. Als dat niet lukt, roept hij de hulp van de duivel in. Die komt in de gedaante van een deftige heer en doet hem een voorstel. Zeven jaar lang mag Faust wensen wat hij wil, daarna zal zijn ziel voor de duivel zijn. Faust gaat akkoord. Na zeven jaar komt de duivel hem halen. Hij sleept Faust aan zijn haren naar buiten. Op de plaats waar dit zou zijn gebeurd, zijn nog steeds de onuitwisbare bloedsporen te zien…

Molen Waardenburg

De rietgedekte korenmolen is één van de acht zeskante molens in Nederland.
Je vindt de molen van Waardenburg aan de Gasthuisstraat 23, 4181 AP Waardenburg.

De molen stamt uit de 18de eeuw en heeft twee standerdmolens als voorganger gekend. Tussen 1965 en 1975 is de molen gerestaureerd. Na de hoge waterstanden in 1994 werd de naastgelegen Waalbandijk opgehoogd. Ook de molen zelf is verhoogd tot het niveau van de nieuwe dijk.
Meer informatie in de Molendatabase.

Huis Neerijnen

Huis Neerijnen werd omstreeks 1350 gebouwd. Rond 1600 werd (waarschijnlijk) op de grondvesten van het oude huis een nieuw huis gebouwd. Het is in gebruik als gemeentehuis.

Park

Het oorspronkelijke park rond huis Neerijnen was in formele stijl aangelegd, gekenmerkt door rechte lijnen. Daarna volgden er enkele aanpassingen in de landschapsstijl. Zo kwam er een gebogen laan die doorliep tot aan kasteel Waardenburg. Ook werden enkele bossen aangelegd.

In 1922 ontwierp de landschapsarchitect Leonard Springer een plan in landschapstijl voor het parkgebied tussen beide kastelen. Dit plan werd destijds gedeeltelijk uitgevoerd maar is in de jaren 80 alsnog voltooid.

Beheer

In het binnendijkse gedeelte ligt de nadruk op de relatie tussen kasteel Waardenburg en huis Neerijnen met hun omgeving. In het buitendijks gedeelte willen we voorzien in een recreatieve behoefte zonder verstoring van de natuurwaarden.

Bijzondere waarden
Het landgoed is een van de weinige grote parkbossen in het open rivierengebied. Het is een aantrekkelijk recreatieterrein dat rijk is aan bijzondere (stinsen)planten en paddenstoelensoorten. In de bossen komen veel verschillende soorten bomen, struiken en kruiden voor. Cultuurhistorisch zijn huis Neerijnen en de kerk, kasteel Waardenburg en de molen, het Stroomhuis en de boerderij Klein Endebek interessant. Tuinhistorisch gezien is de parkaanleg rond huis Neerijnen belangrijk. Opvallend is ook de aanwezigheid van water: grondwater en kwel, smalle sloten en brede weteringen, grachten en waterpartijen, en natuurlijk de rivier met haar geulen. Het buitendijkse gedeelte is een groot en afwisselend Natura 2000-gebied met bijzondere natuurwaarden.

Beheer in een notendop
We willen de beleving van kasteel en huis als middelpunt van het landgoed behouden. Daarom houden we het zicht op kasteel en huis open en creëren zo ruimtelijkheid. De rozentuin geeft huis Neerijnen allure, maar vergt intensief parkbeheer. Ook de boomgaarden vragen intensief parkbeheer; daar moet jaarlijks gesnoeid worden. De parkgedeeltes worden door middel van (ecologisch) bosbeheer en agrarisch gebruik beheerd. Verder zorgen we ervoor dat in het parkbos voldoende licht op de bodem komt, zodat de stinsenplanten elk jaar goed terugkomen.

Buitendijks gedeelte
Het onderhoud van paden en wegen vraagt de nodige aandacht, gezien de vele bezoekers. Als de paden goed begaanbaar blijven, lopen wandelaars minder over de randen, zodat de groeiplaats van paddenstoelen niet wordt beschadigd.
In het buitendijkse gedeelte (de Rijswaard) zijn de natuurwaarden het belangrijkst. Hier beheren we de glanshaverhooilanden. Ook houden we de karakteristieke hoogstamgrienden (wilgen) in stand. Jaarlijks knotten we een derde van deze wilgen op traditionele wijze, dat wil zeggen: op ongeveer twee meter hoogte in plaats van bij de grond, zoals bij normale grienden het geval is.

Meer lezen? Klik hier om de volledige beheervisie te lezen.

Spannende geschiedenis

Dieren

De uiterwaarden, de graslanden en de bossen rondom landgoed Waardenburg en Neerijnen herbergen veel diersoorten. Met een beetje geduld zijn er veel te ontdekken.

In de uiterwaarden komen veel watervogels voor. Zoals de krakeend, de kuifeend, buizerd en grauwe gans. Op de ruige graslanden broedt de zeldzame kwartelkoning. In de winter zijn er in het gebied veel ganzen. Ook de grote zilverreiger en soms de ibis bezoeken het gebied. In De Kil, het water aan de voet van de Waalbandijk, jagen ijsvogels op visjes.

Zoogdieren
Reeën komen in de schemering in de weilanden grazen en zoeken overdag beschutting in het bos. Daar leven ook groene spechten en vleermuizen. In de zomer concentreren de vleermuizen zich overdag in enkele 'vleermuisbomen'. Tijdens de schemering vliegen ze massaal uit.

Geschiedenis

Het gebied langs de rivieren is vanaf de steentijd bewoond geweest. De hand van de mens is in de loop van de eeuwen steeds duidelijker in het terrein te zien. Dankzij overstromingen was de grond vruchtbaar. De rivier was een goede handelsroute. Vooral in de Romeinse tijd was de streek relatief dichtbevolkt.

In de 3e eeuw trad er een klimaatverslechtering op. Het rivierengebied werd toen grotendeels verlaten.

De middeleeuwen
Pas rond het jaar 1000 kwam er weer bewoning in het gebied. De dorpen Waardenburg en Neerijnen worden in die tijd al genoemd. Toen begon ook het bedijken van het gebied. Tegen het eind van de middeleeuwen waren de bedijkingen voltooid. Sindsdien verschenen langs de rivieren ook versterkte boerderijen en kastelen.

Planten

Vanwege de grote diversiteit aan wilde planten is De Rijswaard een van de meest waardevolle uiterwaarden in Nederland. Er komen meer dan 300 wilde plantensoorten voor. Daaronder zijn typische soorten voor het stroomdal zoals echte karwij, kattendoorn en veldsalie. In de hooggelegen hooilanden bloeien en geuren in de lente en zomer de wilde kruiden uitbundig.

Het parkbos
Het parkbos tussen de twee huizen is een oud bos met een rijke vegetatie. Er staan struiken als meidoorn, liguster en inlandse vogelkers. Ook lelietje-der-dalen, maagdenpalm en diverse orchideeënsoorten groeien er. Het gebied is nog steeds rijk aan paddenstoelen. Er zijn ooit zo’n 285 soorten gevonden. Rond huis Neerijnen vindt u flora als knikkende vogelmelk, gewone vogelmelkvoorjaarshelmbloem, bostulp en de blauwe anemoon.