't Sol

Gemengd bos met parkachtig gedeelte en een voormalig arboretum; uitzicht op het dorp Garderen. Verder een voormalige zandafgraving met jonge aanplant en enige heide.

Locatie

Meervelderweg
3886 MM Garderen

Regio Veluwe - Gemeente Barneveld
Verworven 1981 - Oppervlakte 37 ha

Voorzieningen

Locatie

't Sol ligt aan de zuidwestrand van de vallei van de Leuvenumse (of Hierdense) Beek. Waarschijnlijk is de vallei in de voorlaatste ijstijd een meer geweest, gevuld met smeltwater van het landijs. Door wisselende waterstanden in het meer ontstonden langs de oevers terrassen.

't Sol ligt ongeveer op zo'n terrasrand op de overgang van de stuwwal bij Garderen (zie ook bij Wilde Kamp en Bergsham) naar de vallei van de Leuvenumse Beek (zie ook bij Staverden). Aan de westrand van de voormalige zandafgraving in 't Sol is een klein deel van de helling steil afgegraven om de interessante geologische opbouw zichtbaar te maken. Een geoefend oog kan zowel de gestuwde structuren van de stuwwal onderscheiden, als de sedimentstromen herkennen die van de stuwwal zijn gegleden en onder water zijn afgezet.

Geschiedenis

Op 't Sol ligt een grafheuvel van ongeveer 4000 jaar oud. Ook de uitzichtheuvel met de bank is waarschijnlijk van oorsprong een grafheuvel. Het terrein is onderdeel van het voormalige, ruim 68 ha omvattende landgoed 't Sol dat aan weerszijden van de weg Garderen-Uddel lag.

De huidige landschapsstructuur wijkt sterk af van die in het verleden. Tot het begin van de jaren dertig van de vorige eeuw bestond 't Sol uit landbouwgronden en heide. De akkers werden gedeeltelijk omzoomd door brede wallen met eikenhakhout, die ook nu nog terug te vinden zijn. In het zuiden van het terrein stond waarschijnlijk een boerderij met enkele schuren. Van deze oude bewoningsplaats zijn nu alleen nog enkele walletjes terug te vinden. De gebouwen zijn waarschijnlijk na 1909 afgebroken. Na 1900 is de heide van 't Sol geleidelijk aan bebost geraakt, al dan niet een handje geholpen door het inplanten ervan. In de jaren zestig werd het bouwland bebost. Een deel werd ingericht als arboretum. Vanaf het hoogste punt werd een strook vrij gehouden om uitzicht te hebben op de Garderense Enk en het dorp. Op dat punt staat een uit zwerfkeien opgetrokken bank met een dak erboven. In 1982 werd een deel van 't Sol ten behoeve van zandwinning ontgrond. In de diepe, nu niet meer gebruikte zandwinput heeft zich schrale vegetatie ontwikkeld.

Flora

De oude houtwallen zijn geschikte groeiplaatsen voor gewone salomonszegel, die hier soms massaal voorkomt. In de oude bosgedeelten kenmerkt hulst de struikvegetatie. In de heidebebossingen, waar de grond schraler is, verdwijnt de hulst en domineert bochtige smele. Op het heideterrein staan enkele jeneverbessen en is ook het grasklokje te vinden.

Bijzondere dieren op 't Sol

In de houtwallen en struwelen van de bossen houdt de geelgors zich op en sinds enkele jaren broedt ook de raaf in het gebied. Tevens zie je hier de butskopmier, een rode bosmier wiens aanwezigheid aangeeft dat er weinig verzuring in het bos is opgetreden. De hazelworm en levendbarende hagedis worden in het terrein regelmatig waargenomen. Dassen,

die overigens zelden te zien zijn omdat deze dieren zeer schuw zijn en nauwelijks overdag opereren, hebben een burcht in 't Sol. In de zandafgraving is de bruine vuurvlinder aangetroffen.