Sysselt

De Sysselt is een uitgestrekt bosgebied ten oosten van Ede met daarin heidevelden en oude beplante stuifzanden. Er is een wildobservatiepost.

Locatie

Doctor Hartogsweg
6717 Ede

Regio Veluwe - Gemeente Ede
Verworven 1954 - Oppervlakte 350 ha

Voorzieningen

Natuurgebied

Op de Sysselt ligt een van de hoogste punten van de stuwwal Wageningen en Lunteren. Er kan volop worden gewandeld en gefietst. De Sysselt grenst aan de spoorlijn Arnhem-Utrecht en loopt over in het weidse natuurgebied van de Ginkelse heide.

Beheer
In 1967 kocht Geldersch Landschap de Sysselt, nadat het honderden jaren eigendom van adellijke families was geweest. Sindsdien hebben we open vlaktes gecreëerd en op andere plaatsen bomen geplant. Het is de bedoeling de Sysselt als natuurgebied zo gevarieerd mogelijk te maken.

Spelen in de natuur

Er op uit

Het gebied is vrij toegankelijk op wegen en paden, van zonsopkomst tot zonsondergang. Er is een gemarkeerde wandelroute. Er is een wandelfolder met informatie over de route en het gebied samengesteld. In het gebied ligt een wildobservatiepost. Met een beetje geluk ziet u vanuit de post edelherten of wilde zwijnen.

Wandelen
De (onverharde) wandelroutes zijn minder geschikt voor invaliden en kinderwagens. Honden zijn aangelijnd toegestaan. Maximaal twee honden per begeleider. Het gedeelte grenzend aan Ede, bij de parkeerplaats aan de Dr. Hartogsweg is aangewezen als hond losloopgebied. Ook hier zijn twee honden per begeleider toegestaan.

Bereikbaarheid
Er zijn twee parkeerplaatsen van waar het gebied gemakkelijk toegankelijk is.

  • parkeerplaats aan de Dokter Hartogweg, Ede Vanaf NS station Ede–Wageningen Zuidplein en Dokter Hartogweg volgen. Eerste zandweg links het spoor over
  • parkeerplaats aan de Nieuwe Kazernelaan, Ede Volg in Ede de borden richting Mauritskazerne. Voor de Mauritskazerne links parkeerplaats oprijden

Vanaf NS station Ede-Wageningen is het 10 minuten lopen naar de parkeerplaats aan de Dokter Hartogweg.

Bezienswaardigheden

Het landschap van de Sysselt lijkt ongerept, maar er zijn veel sporen terug te vinden van menselijke invloed. De Galgenberg bijvoorbeeld, er een aantal archeologische vondsten.

De hoogste heuvel in de Sysselt staat al in de 17e eeuw op de kaart als ‘Galgenberg’. De galg was op de open heide van verre al te zien. En dat was ook de bedoeling. Rovers, dieven en moordenaars wisten meteen waar ze zouden eindigen als ze zich niet aan de wet hielden. 

Vuursteenafslag
In 2002 is op de Sysselt een vuursteenafslag gevonden. Waarschijnlijk is het voorwerp tussen de 60.000 en 12.000 jaar oud. Ook zijn er pijlpunten uit de steentijd, potscherven uit de late ijzertijd en bronzen spijkers uit de Romeinse tijd gevonden.

Planten en dieren

De Sysselt is een soortenrijk gebied. Of het nu gaat om landschap of om diersoorten, in beide gevallen is het gebied rijk en afwisselend.

De Sysselt is bijvoorbeeld rijk aan nachtvlindersoorten. Er leven hier meer dan 200 soorten. Dat komt door de diverse bostypen in combinatie met de heide. Enkele zijn zeer zeldzaam. Het aantal dagvlinders is door het ontbreken van grote open terreinen aanzienlijk kleiner.

Insecten en reptielen
Verder komen hier bijzondere insectensoorten voor. Waaronder een sprinkhaan die vooral op de steppen van Oost-Europa leeft, en een zeldzame mierensoort. De hazelworm is een vaste bewoner van de oudere bosgedeelten en ook de gladde slang vindt zijn weg in dit gebied. Langs de spoorbaan en op de heide leeft de zandhagedis.

Vogels en vleermuizen
Door het gevarieerde bos vinden veel vogelsoorten en ook vleermuizen hier een geschikt leefgebied. In de oude beukenlanen huist de groene specht, terwijl langs de open gedeelten en in de struiklaag van de bossen de geelgors zich thuis voelt. De schuwe houtsnip laat zich alleen in de schemering zien. Verder zwerven hier de rosse en de grootoorvleermuis. Ook kun je wilde zwijnen en edelherten tegenkomen, en er is een bewoonde dassenburcht.

Beheer

De Sysselt is al eeuwenlang een productiebos, waar we nog steeds kapsystemen gebruiken die tegenwoordig zeldzaam zijn. Er is een grote verscheidenheid aan boomsoorten, die we graag in stand houden. Het beheer van de spoorzone is gericht op openheid.

Bijzondere waarden
Op de Sysselt zijn 17 vegetatietypen vastgesteld. Bijzonder is dat er minder gangbare boomsoorten voorkomen, zoals thuja, Wymouthden en Europese lariks. De natuurwaarden liggen vooral in open plekken met droge heide en de heischrale graslanden. Vooral de strook langs het spoor springt eruit.
De cultuurhistorische waarden liggen vooral in de geschiedenis van bos en in de cultuurhistorische elementen, waaronder relicten uit de steentijd en de Tweede Wereldoorlog. De houtproductie van de Sysselt is hoog. Verder zijn de diverse aanleg- en beheermethoden en de diversiteit in boomsoorten waardevol. Tot slot zijn de recreatieve waarden van deze ‘achtertuin van Ede’ groot. Ook de wildobservatieplaats aan de noordzijde trekt veel bezoekers.

Beheer in een notendop
Met uitzondering van de spoorzone wordt het terrein beheerd met de doelstelling cultuurhistorie. Het accent ligt op de bosbouw(geschiedenis). We willen de cultuurhistorische waarden van het bos versterken. Bij de houtoogst maken we gebruik van de verschillende kapsystemen die van oudsher in dit bos plaatsvonden, zoals coulissenkap, mozaïekmethode, toekomstbomenmethode en kaalkap met overstaanders.

Open spoorzone
Alleen in het gebied langs het spoor is de doelstelling ‘natuur’, gericht op insecten en planten van schrale kalkrijke bodems. Dit gebied houden we met opzet open; om de 20 jaar wordt de opslag verwijderd. Hopelijk krijgen we zo de zadelsprinkhaan terug in dit gebied.
De heide en de heischrale graslanden beheren we zo dat een structuurrijke vegetatie ontstaat, met voldoende mogelijkheden voor reptielen.
Ondanks actief beheer van wilde zwijnen en herten, nemen de aantallen toe. Deze vormen een bedreiging voor de bosbouwkundige waarden van de Sysselt.


Meer lezen? Klik hier om de volledige beheervisie te lezen.

Geschiedenis

De Sysselt maakte vroeger deel uit van het uitgestrekte Moftbos, dat al in 996 wordt vermeld. Later kwam het bos in handen van de graven van Gelre.

Het bos diende eeuwenlang als hakhoutbos. Het hout werd als stookhout gebruikt. Bovendien werden er schapen geweid. Dat samen zorgde ervoor dat het bos verdween en er heide ontstond. Toen ook die was vertrapt door de schapen, ontstond stuifzand.

Zandwolf
Dat maakte het gebied onbruikbaar en het stuivende zand was een regelrechte bedreiging voor aangrenzende gebieden. Dorpjes en nederzettingen verdwenen vaak compleet onder het stuivende zand. Om de ‘zandwolf’ –het oprukkende zand– te stoppen werd vanaf de 18e eeuw op grote schaal bos aangeplant. Een eeuw later was de Sysselt weer bebost.

Veluwse Heidebrouwerij en ReginaZeep

Op een mooie historische plek in Ede grenzend aan de fiets- en wandelroutes van de Sysselt vindt u de Veluwse Heidebrouwerij. Een ambachtelijke en kleinschalige brouwerij met een proeflokaal en buitenterras aan de rand van de Veluwse bossen op het voormalig kazerneterrein van de Prins Mauritskazerne. Daarnaast is hier een ambachtelijke zeepmakerij gevestigd.

U kunt hier terecht voor streekbier uit Ede, gebrouwen volgens eigen recept met natuurlijke ingrediënten uit de omgeving en voor koffie, thee, frisdranken en snacks.
Bij ReginaZeep vindt u een knusse winkel en een geurkamer waar de mooiste en de lekkerste natuurlijke zepen te vinden zijn.

Ook is er een oplaadpunt voor elektrische fietsen aanwezig.

De Veluwse Heidebrouwerij en ReginaZeep
Nieuwe Kazernelaan 2 Gebouw 3
6711 JC Ede

De openingstijden en meer informatie vind u op www.veluwseheidebrouwerij.nl
en www.reginazeep.nl.