Maneswaard en De Spees

Uiterwaard aan de zuidzijde van de Nederrijn. Door het afgraven van grind en klei voor de steenfabrieken in de buurt, zijn grote waterpartijen ontstaan. Zij vormen een uitstekende leefomgeving voor een groot aantal watervogels.

Locatie

Rijnbandijk
4043 Opheusden

Regio Rivierengebied - Gemeente Neder-Betuwe - Oppervlakte 39 ha

Voorzieningen

Planten en dieren

In het gebied groeien zeldzame plantensoorten, zoals moeslook, rijstgras, moeraskruiskruid en bruin cypergras. Verder leven er de rugstreeppad, poelkikker, meerkikker, hazelworm, ringslang, bever en belangrijke libellensoorten, waaronder de rivierrombout.

Vogels
In de wintermaanden zijn er veel wintergasten zoals kol, brand en Canadaganzen. Aan eenden verblijven er dan vaak nonnetjes, pijlstaarten. brilduikers en grote zaagbekken. Ook de ijsvogel is regelmatig aanwezig. In een oeverwand broeden oeverzwaluwen.

Eropuit

Bij de ingang van het gebied staat een informatiepaneel over de inrichting van het gebied. In de winter is het een uitstekend gebied om vogels te kijken. In alle jaargetijden kunt u er wandelen, mits het water niet te hoog staat.

Beheer

Ons beheer is gericht op het behouden van het open cultuurlandschap en de daaraan gekoppelde natuurwaarden. De graslanden worden extensief beheerd door middel van maaien en (na)weiden. Zo zijn al bloemrijke graslanden ontstaan.

Bijzondere waarden
De bodems van de terreinen bestaan onder andere uit ooivaaggronden, een bijzondere rivierklei met zware zavel. In De Spees komt de watertorkruidassociatie voor, van nationaal belang. In de Maneswaard komt onder meer de kamgrasweide subassociatie met veldgerst voor, die internationaal interessant is.
De archeologische waarden van de uiterwaarden van de Rijn zijn redelijk hoog en bestaan uit de aanwezigheid van de Limes, een Romeinse verdedigingslinie. De Maneswaard is historisch-geografisch interessant, omdat hier de ontstaansgeschiedenis van de Rijn af te lezen is. Verder zijn verschillende rabatstructuren zichtbaar, een aanwijzing voor het voorkomen van grienden (vochtige akkers waarop wilgenhout wordt verbouwd). Het bouwwerk De Spees (rijksmonument) is onderdeel van de verlenging van de Grebbelinie. De uiterwaarden van de Neder-Rijn vallen onder het Nationaal Landschap Rivierengebied. Het is een populair gebied voor fietsers, motorrijders en vogelspotters.

Beheer in een notendop
Ons beheer is vooral gericht op het in stand houden en versterken van de natuurlijke waarden. Dat betekent het behouden van het open cultuurlandschap en de daaraan gekoppelde natuurwaarden. In de Maneswaard hebben we de oude rabatstructuur teruggebracht. Dit rabattenbos beheren we als wilgengriend, dat één keer in de drie jaar wordt afgezet. De andere bosjes/bosranden worden regelmatig gedund. De graslanden worden extensief beheerd door middel van hooien met naweiding. Zo zijn al bloemrijke (schrale) graslanden ontstaan. Het gras laten we zo kort mogelijk de winter in gaan om de verruiging te beperken.

De Spees
Ook in De Spees staat het in standhouden en versterken van de natuurlijke waarden van de uiterwaarden voorop, maar hier is ook aandacht voor de cultuurhistorische waarden van het vestingwerk. In dit gebied streven we eveneens naar soortenrijke graslanden. Het extensief beheer met maaien en (na)weiden komt de natuurkwaliteit ten goede. Extra aandacht gaat naar de vele brandnetels en zuring, die in dit gebied groeien.

Meer lezen? Klik hier om de volledige beheervisie te lezen. Deze gaat niet alleen over De Spees en Maneswaard, maar beschrijft de visie voor het terreincluster Uiterwaarden Neder-Rijn (De Spees, Maneswaard, Randwijkse Buitenpolder en Wolfswaard).

Waterveiligheid en natuur

Maneswaard en De Spees dient als overloopgebied voor de rivier bij hoog water. De natuurontwikkeling staat dan ook in dienst van het open karakter van het landschap.

Riet en wilgen

De vegetatie die ontwikkelt is afhankelijk van de waterdiepte. De verwachting is dat hier uiteindelijk riet met opkomende wilgen komen. Als er in de winter dik ijs ligt, proberen we vanaf de waterkant het riet te maaien en het maaisel afvoeren. Afhankelijk van de intensiteit waarmee dit kan plaatsvinden, zullen er meer of minder wilgen komen.