Landgoed Schouwenburg

Een afwisselend landschap met loofbos, houtwallen, houtsingels en landbouwgronden. Het landhuis met bijgebouwen is in particulier bezit.

Locatie

Eperweg
8044 't Harde

Regio Veluwe - Gemeente 't Harde

Voorzieningen

18e-eeuws stucwerk

Het landhuis kent nog oorspronkelijke, 18e-eeuwse elementen. Opvallend is vooral het stucwerk in de grote zaal met in elke hoek een arend, ieder met een attribuut dat verwijst naar de vier jaargetijden: bloem (lente), korenaar (zomer), wijnrank (herfst) en kale tak (winter). Het huis laat meerdere onderdelen zien die kenmerkend zijn voor een bepaalde periode.

Een voorbeeld daarvan zijn de rijkversierde wastafels uit de eerste helft van de 20e eeuw.

Flora

Het bos bestaat voornamelijk uit eik. In de houtwallen en singels groeien Gelderse roos, hazelaar, sleedoorn en meidoorn. Kenmerkend voor de houtwallen in deze omgeving zijn de Amerikaanse krentenboompjes met hun witte bloesem en rode en gele herfstkleuren. In de onderbegroeiing zien we onder meer groeien hop, salomonszegel en nagelkruid.

Fauna

Schouwenburg is rijk aan zangvogels. De buizerd en havik komen er voor en soms laat een ooievaar zich zien. De oude bomen zijn rustplaats voor diverse soorten vleermuizen. Rond de gracht wordt soms de ijsvogel gezien. Ook de bunzing, die amfibieën eet, komt op Schouwenburg voor. Hij overwintert in de boerderijen in de omgeving.

Beheer

Bij het beheer gaan we uit van de grote cultuurhistorische waarde van het gebied. We willen het landgoedkarakter en de cultuurhistorische elementen daarin accentueren en versterken.

Bijzondere waarden
Schouwenburg is een schoolvoorbeeld van een buitenplaats met gebruiksfuncties. De moestuin en de Damestuin zijn van bijzondere waarde. In het landhuis zijn diverse interieurdetails bewaard gebleven, waarvan de belangrijkste het stucwerk in de plafonds is. Ook bijzonder zijn de keuken en het koetshuis met originele elementen. Samen met landgoed Zwaluwenburg telt Schouwenburg twaalf rijksmonumenten en vier gemeentelijke monumenten. De bouwkundige waarden van dit terrein zijn daardoor zeer hoog. Er staan twee monumentale bomen: een reuzenlevensboom en een bruine beuk.
In het gebied is de zwarte specht aanwezig. Ook komen de das en boommarter voor. Verder leven er veel dagvlinders, libellen en juffers.
De landschappelijke waarden zijn hoog door de combinatie van landhuis, omliggende gronden, parkelementen en boerderijen. De boeren in het terrein werken grotendeels biologisch, dus de milieukwaliteit is goed. Schouwenburg heeft weinig recreatieve waarde vanwege de moeilijke bereikbaarheid en beperkte voorzieningen.

Beheer in een notendop
Ons beheer richt zich op het accentueren en versterken van het landgoedkarakter en de cultuurhistorische elementen daarin. De agrarische gronden worden extensief beheerd met biologische landbouw. Het beheer van de lanen pakken we, met het oog op onze zorgplicht, steeds planmatiger op. Het onderhoud van wegen en paden gaan we intensiveren en op een hoger niveau brengen. In samenwerking met gebruikers zullen we ook de uitstraling van erven en gebouwen verbeteren.

Meer lezen? Klik hier om de volledige beheervisie te lezen. Deze gaat niet alleen over Schouwenburg, maar beschrijft de visie voor het terreincluster Landgoederen bij ’t Harde (Schouwenburg en Zwaluwenburg).

Geschiedenis

Schouwenburg is van oorsprong een boerderij. Later werd het een landhuis. Het huidige huis dateert grotendeels uit 1750-1760.

Sommige onderdelen zijn ouder: vroeg 17de- of vroeg 18de-eeuws. Wat we ook weten is dat Schouwenburg sinds 1544 vele malen van eigenaar is verwisseld. Toen het in 1867 in handen kwam van mr. J.G.W.H. baron van Sytzama, kantonrechter in Elburg, werd de zaal van het huis tien jaar lang als rechtszaal gebruikt. Uiteindelijk bleef het landgoed meer dan honderd jaar in handen van deze familie.

Het landhuis en de bijgebouwen (koetshuis, dienstwoning, boerderij, stallen) werden vele malen verbouwd en soms gesloopt. De indeling van het koetshuis en de paardenstal voor vier paarden is nog grotendeels oorspronkelijk. De originele tuigenkast bleef gedeeltelijk bewaard. In de stal zijn de hardstenen drinkbak en de gietijzeren ruiven behouden, waarvan er twee nog voorzien zijn van de houten omtimmering die het vullen van de ruiven vanaf de hooizolder eenvoudiger moest maken. Ook is een van de houten stalpalen nog aanwezig. In de dienstwoning, gelegen aan de westzijde van het koetshuis, bleef de originele bakoven bewaard.

Het landschap: van rechte blokken naar kronkelende paden
Tussen 1700 en 1800 werd Schouwenburg ingericht in formele stijl, met lange rechte lanen en daartussen rechthoekige blokken met bos, akkers of weiland. In de blokken bos lagen ook weer lanenkruizen. In de tweede helft van de 19de eeuw werden delen van Schouwenburg heringericht in landschapsstijl. Het merendeel van de rechte lanen en blokken verdween en werd vervangen door gebogen vormen en paden. Ook de rechte gracht werd op enkele plekken op deze manier aangepast.
Vlak bij het huis kwam een parkje met diverse soorten exotische bomen, zoals moseik, tulpenboom en Japanse notenboom.