Landgoed Oorsprong

Landgoed Oorsprong in Oosterbeek is een heuvelachtig landschap op de Arnhemse stuwwal. Het is een mooi en gevarieerd gebiedje met bossen, akkers en waterpartijen.

Locatie

Van Borsselenweg
Oosterbeek

Regio Veluwe - Gemeente Renkum - Oppervlakte 87 ha

Voorzieningen

Bezoeken

Op Hoog Oorsprong vindt u een gemarkeerde paaltjesroute. Op Laag Oorsprong niet, maar door de beperkte omvang van het gebied zult u niet verdwalen. Over de Oorsprong loopt klompenpad het Dorenweertsepad.

Wandelen
Uw eigen wandelroute in deze omgeving buurt samenstellen kan op www.wandelenindoorwerth.nl
Oko de gemeente Renkum heeft in de buurt verschillende wandelroutes uitgezet.

Honden op het landgoed

Laag Oorsprong is aangewezen als honden losloopplaats op wegen en paden. Hiervoor geldt maximaal 2 honden per begeleider. Op landgoed Hoog Oorsprong is de hoek tegen de Kerklaan een aangewezen hond losloopgebied. Kijk voor specifieke aanwijzingen ook op de openstellingborden.

Tuin
Op het landgoed ligt een cultuurtuin die u kunt bezoeken. Op het terrein van de historische gebruikstuin van het landgoed ligt nu cultuurtuin De Lage Oorspong. Hier kunnen tuin- en cultuurliefhebbers hun hart ophalen. Er is onder meer een groen amfitheater en een labyrint. Kijk voor meer informatie en voor de activiteiten in de tuin op www.tuindelageoorsprong.nl.

Hoogteverschillen

Op een relatief klein oppervlak zijn er spectaculaire hoogteverschillen die het gebied aantrekkelijk maken voor avontuurlijke wandelingen. Er zijn veel historische elementen te vinden. Oorsprong is plaatselijk ook bekend als ‘Hoog Oorsprong’ en ‘Laag Oorsprong’. Kasteel Doorwerth is vlak in de buurt.

Verleden beleven

Bovenop de stuwwal stond vroeger een landhuis. Dat is tijdens de slag om Arnhem in 1944 verloren gegaan. De contouren van het huis zijn in het landschap aangegeven.

De ‘footprint’ laat zien waar het huis precies stond. Informatieborden geven uitleg over het huis en over de oorlogshandelingen in dit gebied. Zo blijft dit deel van de geschiedenis van landgoed de Oorsprong zichtbaar voor komende generaties.

Picknicktafel
Op het plateau voor het voormalige huis staat een grote picknicktafel. Vanaf die plek heeft u een mooi uitzicht over de rivier en de Betuwe.

Historisch zwembad
Bij het landhuis de Oorsprong in Oosterbeek werd in 1930 een zwembad aangelegd. Een bijzonder zwembad, omdat het geheel natuurlijk is en wordt gevoed met water uit de beek. Het water komt uit de hoge vijver, de oude wijer van de kruitmolen. In grote slingers stroomt het water oppervlakkig over zwart geverfd beton om op te warmen, voordat het in de twee zwembassins komt. Uiteindelijk stroomt het zwembadwater weer terug in de beek.
In 2012/2013 heeft het hele landgoed een flinke opknapbeurt ondergaan, met aandacht voor de historie die De Oorsprong rijk is. Beheerder Geldersch Landschap & Kasteelen heeft ook het historische zwembad gerestaureerd. Het verwarmingssysteem, de muren en bijbehorend kleedgebouw zijn hersteld en het zwembad is nu ook te zien voor passanten.

Monumentale weg

Heel fraai is de Italiaanseweg, in 1848 is aangelegd door baron van Brakell, heer van Doorwerth. Hij noemde de weg ‘Italiaans’ vanwege de haarspeldbochten langs de helling, zoals ook bij veel wegen in Italië het geval is. De beukenbomen bij de weg stonden er al, de weg is langs de bomen aangelegd.

Excursies

Geen evenementen gevonden.

Planten en paddenstoelen

In het gebied groeien veel bijzondere mossen en paddenstoelen. Dat heeft te maken met de vele oude bomen op het landgoed.

Bijzondere soorten mos zijn hier te vinden. Zoals watervalmos, fijn laddermos en dikkopmos. In de beek komt het zeer zeldzame paarbladig goudveil voor, een teer plantje uit de steenbreekfamilie.

Paddenstoelen
In het gebied groeien veel paddenstoelen die leven op hout. Zoals witte bultzwam, platte- en echte tonderzwam, doolhofzwam, biefstukzwam, oesterzwam en porseleinzwam. Ook soorten die in symbiose leven met bomen zijn hier veel te vinden. Zoals de violetgroene russula en het elfenschermpje. Opvallend zijn de gele aardappelbovisten langs de Italiaanseweg. Op deze zwam groeit vaak de parasitaire kostgangerboleet.

Dieren

Op het landgoed leven reeën, hazen en konijnen. De vos brengt hier, onder de rook van de stad, ieder jaar zijn jongen groot.

De grote gele kwikstaart broedt hier en af en toe wordt  er ook de ijsvogel gesignaleerd. In de holtes van de eiken en beuken langs de Italiaanseweg broeden bosuilen, holenduiven en spechten. Ook dienen ze als ideale verblijfplaats voor vleermuizen. Buizerd, havik en sperwer zijn algemeen voorkomende roofvogels.

Spannende Geschiedenis

Beluister hier de Spannende Geschiedenis van Landgoed Oorsprong.

Sluit je ogen en laat je meevoeren in de geschiedenis van Oorsprong.

Beheer

In delen van de Oorsprong en de Zilverberg is ons beheer gericht op het behoud van cultuurhistorische waarden. Hierbij hebben we speciale aandacht voor de natuurwaarden van de oudere bossen, de beek en de bloemrijke weides. In andere delen staat het beheer van het landschap voorop, met het accent op bosbouw of (biologische) landbouw.

Bijzondere waarden
De terreinen Oorsprong en Zilverberg liggen op de stuwwal van de Zuidoost-Veluwe. Dit is een heuvelrugsysteem van internationaal belang. In beide gebieden komen bronnen en bronbeken voor, waaronder de Seelbeek en de Oorsprongbeek, wateren van het hoogst ecologisch niveau. De meest bijzondere plantensoort is het paarbladig goudveil, dat in de bronnen groeit. In de orchideeënweide op de Oorsprong komt de bosbies-associatie voor, een vegetatie van internationaal belang. De bossen zijn uniek door zeer oud hakhout, spaartelgen en het oudbos-complex van beuk, haagbeuk, zomereik en wintereik.
De cultuurhistorische waarden liggen onder andere in de historische overblijfselen van de Tweede Wereldoorlog, waaronder de schuilkelder. De archeologische waarden bestaan uit prehistorische overblijfselen, zoals een Celtic Field en grafheuvels. In de terreinen wordt volop gewandeld, gefietst en hardgelopen. De bossen zijn gemêleerd, met loof- en naaldboomsoorten.

Beheer in een notendop
In het oostelijke deel van de Oorsprong, waarin het huispark ligt, en in het deel van de Zilverberg ten westen van de Italiaanseweg is ons beheer gericht op het behoud van cultuurhistorische waarden. Hierbij hebben we speciale aandacht voor de natuurwaarden van de oudere bossen, de beek en de bloemrijke weides. Ook bij het bosbeheer in deze twee terreindelen houden we rekening met de cultuurhistorische waarden. Dat betekent dat we lanen zo veel mogelijk in stand houden en zo nodig bomen vervangen door dezelfde soort.

Bos- en landbouw
De andere delen van het gebied (het westelijke deel van de Oorsprong en het deel van de Zilverberg ten oosten van de Italiaanseweg) beheren we als landschap met het accent op bosbouw of landbouw. Bij het bosbeheer vindt om de vijf jaar een dunning plaats. Hierbij streven we naar een multifunctioneel, gevarieerd bos. De bosverjonging wordt overigens bemoeilijkt door het voorkomen van de adelaarsvaren. Ook komt Amerikaanse vogelkers voor, die we regelmatig bestrijden. Op de percelen met agrarisch gebruik wordt voornamelijk biologische landbouw bedreven. De akkers worden zodanig beheerd dat er aantrekkelijke randen ontstaan voor flora en fauna.


Meer lezen? Klik hier om de volledige beheervisie te lezen. Deze gaat niet alleen over Oorsprong en Zilverberg, maar beschrijft de visie voor het gehele terreincluster Doorwerth (Doorwerth, Duno, Oorsprong en Zilverberg).

Geschiedenis

De naam De Oorsprong komt waarschijnlijk van een bron in het gebied. Via verschillende vijvers en watervallen stroomt het bronwater naar de Nederrijn. Het water is het verbindende element in de lange geschiedenis van het landgoed.

Bij de ontginning in de middeleeuwen was de aanwezigheid van het water een noodzakelijke voorwaarde voor de permanente vestiging. De voormalige kruit- en papiermolens werden er in de 17e en 18e  eeuw door aangedreven. Water was ook bepalend bij de ontwikkeling van het gebied tot gerenommeerde buitenplaats en wandelgebied.

Landhuis
Een bijzondere periode begon in 1811. Toen werd op het landgoed een suikerfabriek gevestigd. De eigenaar liet een nieuw landhuis bouwen dat later vaak werd verbouwd. De laatste particuliere eigenaar liet in 1922 een geheel nieuw landhuis bouwen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd dit landhuis verwoest in de slag om Arnhem. Daarna is het niet meer opgebouwd.

Verstild
In 1956 kwam het landgoed in handen van de gemeente Renkum. Het werd een openbaar wandelgebied. Sindsdien is er weinig meer veranderd. Het sinds een halve eeuw verstilde karakter van het landgoed heeft een grote charme behouden.

Recent herstel
In 2006 heeft de gemeente De Oorsprong in erfpacht overgedragen aan Geldersch Landschap. Een voorwaarde was dat het landgoed zou worden hersteld. Dat is gebeurd in 2012-2013. De wandelpaden en de recreatieve voorzieningen zijn verbeterd en er is bosonderhoud uitgevoerd. Het historische zwembad uit de jaren dertig van de vorige eeuw is gedeeltelijk gerestaureerd.

Exclusieve partij rond het zwembad

Het terrein rondom het zwembad is een prachtige plek voor een bijzonder (zomer)feest, barbecue of ander partij.

Er zijn vele mogelijkheden, afhankelijk van datum, tijdbestek en met hoeveel personen. Vanwege de strenge regelgeving omtrent zwembaden, mag er niet gezwommen worden in het zwembad.
Wie geïnteresseerd is om het exclusief te huren, kan contact opnemen met boswachter Ben Oosting, tel. 06-50 86 55 26.

De inkomsten komen geheel ten goede aan onderhoud van natuur en landschap in de gebieden van Geldersch Landschap & Kasteelen.