Den Eng

Een klein landgoed met een oud parkbos, grafeiland en hertenkampje. Op het landgoed is het Heemkundig Museum gevestigd (geen eigendom). Het gebied waar Den Eng in ligt is al heel lang bewoond, zoals blijkt uit bewoningssporen vanaf de late ijzertijd tot en met de late Middeleeuwen. Het gaat voornamelijk om fragmenten aardewerk.

Locatie

Provincialeweg 21
4032 NZ Ommeren

Regio Rivierengebied - Gemeente Buren
Verworven 1990 - Oppervlakte 6 ha

Voorzieningen

Flora

In de ondergroei van het oude bos van Den Eng zijn veel soorten te vinden. De struiklaag herbergt onder meer kardinaalsmuts, gelderse roos en buxus en in de kruidlaag zijn bijvoorbeeld bosanemoon en bosandoorn te vinden.

Fauna

In het oude bos leven diverse spechtensoorten, waaronder de zwarte specht. In het water is de kamsalamander te vinden, hetgeen aangeeft dat de kwaliteit van het water goed is en het water vrij van vis is.

Beheer

Ons beheer is gericht op het behoud van de cultuurhistorische waarden van het landgoed. Hierbij krijgen de bijzondere bomen van het parkbos (arboretum) speciale aandacht.

Bijzondere waarden
Het parkbos is vooral cultuurhistorisch interessant vanwege enkele waardevolle elementen. Het maakt deel uit van landgoed Den Eng, het voormalig modellandbouwbedrijf van Baron Van Brakell. Op het landgoed ligt nu een streekmuseum, dat recreatieve waarde heeft. Hierin is onder meer de collectie landbouwminiaturen van Van Brakell ondergebracht. Verder zijn er op het terrein een voormalig kerkje (in de Tweede Wereldoorlog verdwenen), het grafeiland (waar Van Brakell begraven ligt), diverse paardengraven en een hertenkamp.
In het parkbos (arboretum) staan verschillende bijzondere bomen, die waarschijnlijk voortkomen uit het oorspronkelijke beplantingsplan. De oudere bomen hebben natuurwaarden voor holenbroeders en vleermuizen. Verder leven er de bunzing en groene specht.
Het terrein ligt binnen de grenzen van het Nationaal Landschap Rivierengebied.

Beheer in een notendop
Ons beheer is gericht op het in stand houden en beleefbaar maken van het landgoedkarakter, met speciale aandacht voor het behouden en vrijstellen van de bijzondere bomen. Het huidige bomenbestand gaan we vergelijken met het historische bomenbestand. Het beheer ervan wordt geoptimaliseerd aan de hand van een cultuurhistorische analyse.


Meer lezen? Klik hier om de volledige beheervisie te lezen. Deze gaat niet alleen over Den Eng, maar beschrijft de visie voor het terreincluster Den Eng – Lienden.

Geschiedenis

De geschiedenis van landgoed Den Eng is nauw verbonden met F.L.W. baron van Brakell (1788-1865). Hij speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van de landbouw in ons land. Vanaf 1809 nam hij landbouwkundige proeven op landgoed Den Eng, dat in 1847 was uitgegroeid tot een groot modelbedrijf.

Baron van Brakell liet een bijzondere modellencollectie aanleggen van miniatuur landbouwwerktuigen. Deze bewaard gebleven verzameling zette hij in bij lezingen en bijeenkomsten om zijn kennis van landbouwtechniek te kunnen uitdragen.

Het landgoed besloeg rond het midden van de 19de eeuw bijna 150 hectare, meest bouwland en bos, maar ook boomgaarden en grasland, verspreid over de omgeving. Later is het bos grotendeels omgezet in boomgaard en landbouwgrond, tot aan het eind van de 19de eeuw alleen nog het huidige parkbos resteerde. In 1949 deed Staatsbosbeheer het voorstel om de resterende oorspronkelijk hoogstamboomgaarden in het park te veranderen in bos. De vier zuidelijke percelen werden toen gerooid en bebost. Geleidelijk verdween ook de rest, de laatste boomgaard in 1969. In 1972 werd het nog steeds aanwezige hertenkampje met damherten in het bos aangelegd.

Het parkbos werd na het overlijden van mevrouw Van Brakell toevertrouwd aan het volgens het testament in te stellen Fonds tot Hulpbetoon aan de Arbeidende Klasse van de buurtschap Meerten. Een bepaling uit het testament was dat Den Eng nooit mocht worden verkocht. Omdat het bestuur van het Fonds tot Hulpbetoon het beheer wilde overdragen aan een gespecialiseerde organisatie werd het landgoed in 1990 aan Geldersch Landschap in erfpacht uitgegeven.

Het 'bosplantsoen', ook wel de 'wandeling' genoemd, was Van Brakell zeer dierbaar. In het bos stond op een heuveltje zijn kerkje. Na de dood van Van Brakell raakte het kerkje in onbruik. Het werd door de bliksem getroffen en werd uiteindelijk in 1944 door de Duitsers bij wijze van oefening in puin geschoten. In de vijver ligt een grafeiland, waar Van Brakell en zijn vrouw liggen begraven. Achter de vijver ligt nog een heuveltje, hier werden zijn paarden begraven. Bij de aanleg bestond het parkje uit een verzameling fraaie parkbomen, zoals zuileik, varenbeuk, kroesbladige beuk en treurbeuk, en bijzondere soorten als ginkgo en tulpenboom. Vele van de oorspronkelijk aangeplante bomen zijn nog aanwezig en hebben een respectabele leeftijd. In het arboretum zijn onlangs goudenregen, varenbeuk, amberboom en doodsbeenderenboom opnieuw aangeplant. In het bos stond vroeger een lage stenen tafel, de Dobbelsteen genoemd. Dit was een ontmoetingsplek voor veel Meertenaren, die er onder andere dobbelden.