Goilberdingerwaarden

Goilberdingerwaarden kluut
Ton Rothengatter
Goilberdingerwaarden koeien
Ton Rothengatter
Goilberdingerwaarden gebouw
Don Wijns

Ontdek Goilberdingerwaarden

Boven Culemborg, in een flauwe bocht van de Lek, ligt het uiterwaardengebied Goilberdingerwaarden. Het is een vogelrijk natuurontwikkelingsgebied. Cultuurhistorisch zijn vooral de onderdelen van de Hollandse Waterlinie interessant.

Waarom is dit natuurgebied bijzonder?

Dit natuurontwikkelingsgebied is van landbouwgrond getransformeerd tot een prachtig gevarieerd rivierenlandschap, met ruimte voor hoog water. Deze uiterwaarden zijn belangrijk als broed-, rust- en foerageergebied voor vogels. Er komen diverse bedreigde vogelsoorten voor, zoals de kneu, de zomertaling en de pijlstaart.

Help ons dit natuurgebied te beheren

Natuur

Goilberdingerwaarden Meidoorn

Planten

Op diverse plaatsen in het gebied komen bijzondere plantensoorten voor, zoals wilde marjolein, rode-ogentroost en kruisbladwalstro. In de nabijgelegen Baarsemwaard loopt al langer een natuurontwikkelingsproject. Daar groeien onder andere oeverzegge en het watervorkje.

Goilberdingerwaarden roerdomp

Dieren

Beide terreinen vormen vooral een aantrekkelijk broed-, rust- en foerageergebied voor vogels. Hier komen diverse Rode-Lijstsoorten voor, zoals kneu, zomertaling en pijlstaart.

Rust voor vogels

Andere soorten zijn visdief, brandgans, bergeend, kuifeend, kluut en verschillende soorten kleine steltlopers. Een bijzondere vogelsoort is de roerdomp.

Ook zien we er bijzondere soorten amfibieën (rugstreeppad, poelkikker), libellen (plasrombout, bruine korenbout), vlinders (argusvlinder, bruin blauwtje) en zoogdieren (laatvlieger, rosse vleermuis, bever).

Goilberdingerwaarden lammetjes

Boomgaard voor arme Betuwse gezinnen

Het radioprogramma BuitenGewoon van Omroep Gelderland dook in de geschiedenis van de boomgaard. Arie Kok die de boomgaard samen met andere vrijwilligers onderhoudt, vertelt over de Armenboomgaard die vroeger het eigendom was van de Katholieke kerk. Nu heeft de hoogstamfruitboomgaard vooral nog cultuurhistorische waarde. Veel vogels profiteren van de aanwezigheid van de oude bomen. Ook grazen er schapen, afkomstig van een kinderboerderij in de buurt en daardoor erg mak.

Locatie & voorzieningen

Locatie

Goilberdingerdijk
4105 LB Culemborg

Regio Rivierengebied – Gemeente Culemborg
Verworven 1999 – Oppervlakte 56 ha

Hondenlosloopkaart Goilberdingerwaard

kaart Goilberdingerwaarden

Voorzieningen

  • Wandelen

Geschiedenis

De nabijheid van fort Everdingen heeft een stempel gezet op het uiterlijk van de Goilberdingerwaarden.

Nieuwe Hollandse Waterlinie

Het gebied was onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Dat was een verdedigingslinie van de Randstad. Het bestaat uit forten en bunkers en een stelsel van dijken en gebieden die onder water konden worden gezet. De linie was tot 1963 in gebruik. Rond het schootsveld van de forten en de bunkers was het terrein leeg en vlak. Dijken en kaden werden zo aangelegd dat de vijand zich niet kon verschansen.

Werk aan het spoel

De beplanting van de uiterwaard bestond vroeger vooral uit wilgenstobben. Het breed uitlopende worstelstelsel bemoeilijkte het ingraven van de vijand. Als de linie in gereedheid werd gebracht werden de wilgen gekapt om beter zicht te krijgen. In de Wereldoorlogen is de linie nog in staat van paraatheid gebracht. Er zijn toen ook nieuwe bomvrije schuilplaatsen aangelegd. Het fort Werk aan het Spoel is er daar een van. Er is nu een restaurant in gevestigd.

In de periode 1997-2002 is er een dijkverbeteringsproject uitgevoerd en werd het gebied aangewezen voor natuurontwikkeling.

Beheer

Goilberdingerwaarden water

Voor dit gebied bepaalt de overheid (Rijkswaterstaat) in grote lijnen welk type begroeiing langs de rivier is toegestaan. Te veel vegetatie (verruiging) kan er namelijk voor zorgen dat de rivierwaterstand te hoog wordt.

Voor het grootste gedeelte van de Goilberdingerwaard geldt als norm 90% gras, 10% verruiging. Voor het grootste gedeelte van de Baarsemwaard geldt als norm 70% gras, 30% verruiging.

Goilberdingerwaarden weiland

Grazers doen het werk

We streven naar kruiden- en bloemenrijke graslanden, met goed ontwikkelde flora en fauna die typisch zijn voor een stroomdalgebied als dit. Denk daarbij aan stroomdalplanten zoals ruige weegbree, sikkelklaver en kattendoorn, en aan diverse soorten vogels, zoogdieren en vlinders. Oude meidoornstruiken blijven behouden, maar nieuwe exemplaren worden verwijderd. Ook willen we het (water)riet behouden en verder ontwikkelen, omdat dit waardevol is voor water- en moerasvogels. Verder willen we in de Baarsemwaard de moerasstroken in stand houden en verder ontwikkelen.

In het gebied proberen we het gebruik van zware machines tot een minimum te beperken. In de uiterwaarden houden koeien het grasland kort, in de armenboomgaard zorgen schapen voor de begrazing. Daarnaast geldt dat we in principe niet bijvoeren en geen meststoffen toevoegen.
Het huidige recreatieve gebruik blijft in de toekomst toegestaan. Wel schermen we kwetsbare terreindelen zo veel mogelijk af om beschadiging van de natuur te voorkomen.

Lees de Beheervisie (pdf).
Sluit activiteiten
Geldersch Landschap en Kasteelen

Bezoek een kasteel

De Gelderse kastelen zijn magische poorten, elk uniek door zijn ligging, bouwstijl en rijke geschiedenis. Ze vertellen je in geuren en kleuren hoe onze voorouders leefden, soms tot wel tot 700 jaar terug. Ook rondom elk kasteel is veel te zien en beleven. Ontdek ze allemaal!

Boek je tickets

Koop hier kaarten voor je kasteelbezoek of reserveer een kasteelactiviteit.

Sluit activiteiten
Geldersch Landschap en Kasteelen

De natuur in

Bezoek een natuurgebied of landgoed

Je vindt onze 161 natuurgebieden in elke uithoek van de provincie. We beheren bijna 12.000 hectare Gelderse natuur. Van de groene oase de Veluwe, het waterrijke Rivierengebied tot het coulissenlandschap van de Achterhoek. Laat je verrassen en ontdek de natuur bij jou in de buurt.

Kies een activiteit

Ontdek de Gelderse natuur op de manier die bij je past.