WOII, het landschap als stille getuige

Op 17 september is het exact 75 jaar geleden dat Operatie Market Garden door de geallieerden werd gelanceerd en door de Duitsers werd gepareerd. Terwijl het aantal levende getuigen van de Tweede Wereldoorlog  behoorlijk afneemt, blijft het landschap als stille getuige over. We zochten een aantal plekken op die nog getuigen van de verschrikkingen die zich er hebben afgespeeld.
WOII inscriptie beuk op Sysselt

De beuk van Banwell

Nadat Keith D. Banwell in Zuid-Afrika al twee keer als krijgsgevangene uit de handen van de Duitsers wist te ontsnappen, werd hij weer tijdens de Slag om Arnhem ingezet. Hij landde op de Ginkelse Heide, nabij het bosgebied Sysselt, maar moest onderduiken omdat de geallieerden deze slag verloren. Vervolgens kwam hij terecht in het verzet, raakte betrokken bij een aanslag in Epe, die leidde tot de Duitse wraakactie ‘de razzia van Putten’. Uiteindelijk wordt hij na een hachelijke achtervolging alsnog opgepakt en gedeporteerd naar Auschwitz. Zelfs dát weet Banwell te overleven. In 1962 komt hij terug op de Ginkelse Heide en kerft zijn naam en die van zijn eenheid in een beuk in de Sysselt. Hoewel  naoorlogs, ziet GLK deze inscriptie als waardevol erfgoed en zal de boom zo lang mogelijk proberen te beschermen.

Meer informatie over de Sysselt

 

Verheft het hart op Mariëndaal

Geïnspireerd door de oproep van koningin Wilhelmina in 1939 tot een ‘geestelijke en morele herbewapening’ laat mevrouw de Bruijn-Van Lede een Christuskoepel op het hoogste punt van landgoed Mariëndaal bij Arnhem oprichten. Dit was haar geschenk aan de stichting die het landgoed in 1935 in handen kreeg. De koepel werd op 9 mei 1940 opgeleverd. Een dag later brak de oorlog met Duitsland uit. De koepel, inclusief de inschrift ‘sursum corda’ (‘verheft het hart’), heeft de oorlog onbeschadigd overleefd.

Meer informatie over landgoed Mariendaal.
De Schatkist van Gelderland wijdde een prachtige uitzending aan de Christuskoepel.



De bunker van Morgan op ’t Velde

In 2015 werd een vermeende bunker ontdekt op Landgoed ‘t Velde. Archeologen bestudeerden de constructie en kwamen tot de conclusie dat het inderdaad een bunker uit WOII was. Nadat dit nieuws zich via de lokale pers had verspreid, werd al snel gereageerd en werd bekend dat omwonenden op 5 april 1945 de Canadese korporaal Patrick Bryan Joseph Morgan in de bunker levenloos aantroffen. De bunker hadden de Duitsers gebouwd om de geallieerde opmars te stuiten. Een dag voor de tragische vondst was Morgan als krijgsgevangene door de Duitsers gevangen genomen. Hoe en waarom hij zo snel is gestorven, is niet duidelijk. GLK heeft een informatiepaneel bij de bunker geplaatst.

Meer informatie over landgoed 't Velde.

 

Schuilen onder  landgoed Oorsprong

Landgoed Oorsprong was het toneel van heftige gevechten tijdens de Slag om Arnhem. Op 19 september stelde een peloton Engelse soldaten hun anti-tank-geschut op in de tuin van huis ‘De Oorsprong’. De bewoners van het huis zochten  beschutting in de nabijgelegen schuilkelder. Vandaaruit konden ze zien hoe het huis enkele dagen na de komst van de Engelsen vlam vatte door Duitse beschietingen. Gewonde Engelse soldaten wisten de schuilkelder nog net op tijd te bereiken,  anderen gingen het gevecht aan met de Duitsers. De bewoners – een jong gezin – brachten samen met buren en de gewonde Engelse soldaten enkele verschrikkelijke dagen en nachten door terwijl boven hun hoofden een voortdurende strijd werd gevoerd. Het gezin overleefde de situatie, Luitenant Holt niet. Over het lot van de andere Engelse soldaten is niets bekend. De schuilkelder wordt nu bewoond door vleermuizen.

Meer informatie over landgoed Oorsprong.
Zie ook de uitzending over de schuilkelder op Oorsprong (vanaf maandag 13 september te zien).

 

Bloedberg op Lichtenbeek

Een van de meest tragische gevechten in het kader van de Slag om Arnhem werd gevoerd rondom landgoed Lichtenbeek. Daar stuitten Engelse soldaten, die in drie bataljons vanaf de Renkumse en Ginkelse heide via verschillende routes oprukten richting de Arnhemse Rijnbrug, op een sterke Duitse linie. Vanaf Boschveld, het hoogste punt in de omgeving, kon een Duits geschut het hele gebied tussen de Amsterdamseweg en de bossen van Lichtenbeek bestrijken. Vele Engelse soldaten vonden daar de dood, zodoende is Bloedberg de gepaste naam voor dit beladen landschap. Als aandenken aan de gestorven geallieerden zijn er op deze berg rode beuken geplant.

De Rijnbrug is in 1978 vernoemd naar het bataljon van Frost: de John Frost brug.  Zijn bataljon is het enige van de drie bataljons dat Arnhem heeft bereikt. 

Meer informatie over landgoed Lichtenbeek en Boschveld.

Speciaal voor de herdenking van 75 jaar Market Garden zijn er in september rondleidingen bij en rondom kasteel Doorwerth. Een gids neemt je mee langs opmerkelijke plekken uit de strijd. Naar de rondleidingen.
Ondanks de vele extra data zijn de Market Garden rondleidingen al grotendeels volgeboekt.