Scholtegoed Kossink en Vennevertloo

Kossink is een hoeve uit de 18de en 19de eeuw, met oudere korenspieker, landbouwgronden en gevarieerd loofbos langs de Vennevertlose Beek. Ten noordoosten van Ratumse beek liggen in het jonge heideontginningsgebied negen terreintjes met een grote landschappelijke verscheidenheid en rijke flora.

Locatie

Kremerweg 1
7105 CB Ratum

Regio Achterhoek - Gemeente Winterswijk
Verworven 1971 - Oppervlakte 25 ha

Voorzieningen

Tussen Winterswijk en de Duitse grens ligt een oud ontginningsgebied met boerderijen, beken, houtwallen en bosjes. Prachtig historisch gebied om te wandelen en fietsen.

In het mooie coulisselandschap van de Achterhoek liggen boerderijen en landerijen die deel uitmaakten van een oud scholtengoed. ‘Scholten’ waren rijke boeren die de schakel vormden tussen de adel en de horigen. Deze herenboeren hadden speciale privileges, waardoor hun landerijen flink konden uitgroeien.

Graanspieker
Op het erf van één van die boerderijen, Erve Kossink, staat een gerestaureerde graanspieker uit de tweede helft van de 18e eeuw. Een spieker is een hoge opslagplaats voor graan. Op het erf staat ook een herbouwde historische bakoven. De geschiedenis van deze plek gaat terug tot in de 14e eeuw.

Wandelen en fietsen

Het licht glooiende gebied wordt doorsneden door beken en waterlopen. Het is ideaal wandel- en fietsgebied.

Er is veel bos en in het oosten liggen natte heidegebiedjes. Hier en daar zijn picknickplekken met informatie. Bij de buurtschap Henxel is een bushalte. Er is een mooie fietsroute uitgezet, de route Winterswijk-Ratum.

Planten en dieren

Afwisselend en bosrijk agrarisch gebied biedt bescherming aan veel diersoorten. Tussen de percelen zijn vaak nog oude houtwallen en soortenrijke sloten en beekjes.

Langs de Vennevertlose Beek groeien slanke sleutelbloem, bosanemoon en bosandoorn. De bossen rond het erf van Kossink bestaan vooral uit oude eiken. Er komen ook andere bostypen voor, met essen en struiken als de inlandse vogelkers en meidoorn. In de kruidlaag groeien dalkruid en salomonszegel, op vochtige plekken komt massaal schaafstro voor.

Dieren
De bossen en bosranden bieden dekking aan het ree. In het hele gebied komen veel vogelsoorten voor, waaronder de ransuilen. In bossen met dicht struikgewas is de nachtegaal te horen.

Beheer

Bij het beheer van Kossink staat het behoud van de cultuurhistorie centraal. Vennevertloo wordt beheerd als natuur en landschap. Op beide terreinen houden we bij het beheer rekening met de aanwezige vloeiweides.

Bijzondere waarden
De hoeve Kossink en de 18de-eeuwse korenspieker (beide rijksmonument) hebben hoge cultuurhistorische waarde. Boerderij en landbouwgronden zijn nu echter verpacht en liggen in een landschap met veel intensieve productie. Veel natuurwaarden kunnen hier niet gehaald worden; wel zijn er mogelijkheden om de kleinschaligheid terug te brengen.
Een gedeelte van Vennevertloo is zeer vlinderrijk en er liggen mogelijkheden voor ontwikkeling naar nog hogere natuurwaarden. Het perceel ten noorden van de Vennertlose Beek heeft minder potentie en is vooral landschappelijk fraai.
Een bijzonder cultuurhistorisch onderdeel op beide terreinen zijn de vloeiweiden langs de Vennevertlose Beek. Daarin zijn de wallen en waterlopen nog zichtbaar die vroeger het water over de velden afvoerden naar de beek.
Het bos, destijds aangelegd om te voorzien in de houtbehoefte op het scholtegoed, bestaat grotendeels uit monumentale eiken, die naast bosbouwkundige waarde, een hoge natuur- en cultuurhistorische waarde hebben.
De terreinen liggen in het Nationaal Landschap Winterswijk. Kenmerkend zijn het kleinschalige, onregelmatige scholtegoederenlandschap en het wat grootschaliger en strakkere heideontginningslandschap. De omgeving van Winterswijk is een populaire vakantiebestemming

Beheer in een notendop
Bij het beheer van Kossink staat de cultuurhistorie centraal, omdat deze locatie historisch gezien onderdeel van het scholtegoederenlandschap is. De gebouwen worden regelmatig onderhouden. Ook is er regelmatig overleg met de huurders. Waar mogelijk versterken we de waarden van het scholtegoederenlandschap.
Het grasland wordt gemaaid en het maaisel wordt afgevoerd. Dit gebeurt meestal één keer per jaar. Zo nodig vindt aan het einde van het groeiseizoen met een schaapskudde nabeweiding plaats. Ook de wandelpaden worden gemaaid.
Het bos wordt gedund in een cyclus van 4 à 5 jaar. Op kleine oppervlaktes eindkap wordt op natuurlijke wijze verjongd, maar er wordt ook aangeplant als dit zorgt voor een meer gevarieerd bos.
Na beëindiging van een pachtovereenkomst wordt steeds een weging gemaakt of inrichting naar natuur aan de orde kan zijn of gewenst is.

Vennevertloo
Voor het zuidoostelijke deel van Vennevertloo, waarin de resten van het heideontginningslandschap liggen, geldt als doelstelling natuur. Hierin respecteren we de vloeiweides als cultuurhistorische elementen. Het noordwestelijke deel is landschap. Het losse perceeltje van Vennevertloo dat ten noorden van Beerninkhoek ligt, wordt heringericht van landbouw (vochtig hooiland) naar natuur (blauwgrasland).

Geschiedenis

Dit is een oud cultuurlandschap. Hier en daar zijn nog sporen van middeleeuwse landbouwmethoden te vinden.

Bijvoorbeeld de typische vloeiweide. Dat zijn goed herkenbare percelen grasland met een laag walletje er omheen. Het grasland werd in de vroege lente tijdelijk onder water gezet. De grond warmde zo op, werd verrijkt met mineralen en schadelijke bodeminsecten werden verdelgd. Het was een goede manier om het seizoen eerder te laten beginnen en zo de opbrengst te verhogen.

Ontginningsgebied
Het landschap ten noordoosten van Winterswijk is een oud ontginningsgebied. Er lag ooit een groot heidegebied, het Masterveld. Vanuit kleine enclaves bij Kossink is het gebied stap voor stap ontgonnen. Oude ontginningen volgen vaak de natuurlijke lijnen van het landschap. Jonge ontginningen zijn rationeler. Ze lopen vaak langs rechte lijnen.

Wist u dat?

In het gebied groeit op natte plekken veel schaafstro. Dit plantje werd vroeger gebruikt bij het maken van violen...

De stengels van schaafstro voelen zeer ruw aan. Dat komt door de siliciumkristallen in de stengelwand. De plant werd vroeger gebruikt om klankkasten van muziekinstrumenten zoals violen glad te schuren en te polijsten.