Scholtengoed Hijink

In de Achterhoek liggen talloze boerenlandgoederen in een eeuwenoud kleinschalig coulissenlandschap. Een karakteristiek voorbeeld is scholtengoed Hijink in het Woold, net buiten Winterswijk: een rijk boerengoed met centrale boerderij in landhuissfeer en een omringend gevarieerd landschap met akkers, weilanden, houtwallen, heggen en eikenbossen. Sinds Geldersch Landschap & Kasteelen de zorg voor de boerderij en landerijen op zich nam, is het scholtengoed weer herenigd met de boerderijen Aarnink en De Haar, die al eerder in ons bezit waren. Hierdoor kan het karakter van het vroegere boerengoed zo veel mogelijk worden teruggebracht en op een landschapsinclusieve manier in stand worden gehouden.

Hijink in hoogtijdagen

Al in de 17de eeuw werd Hijink in de boeken genoemd en sinds die tijd is hier geboerd. Er ontwikkelde zich in de loop der eeuwen een steeds uitgebreider scholtengoed, een bekende boerenpraktijk in de Achterhoek. De scholte, een rijke boer met veel aanzien, invloed en grond, had het hier voor het zeggen. Hij beschikte over verschillende privileges, maar betaalde ook belasting in de vorm van bijvoorbeeld brandhout aan de heer van Bredevoort. Op zijn beurt kon de scholte weer bepaalde diensten en goederen opeisen van zijn pachtboeren.

Van de huidige hoofdboerderij op Hijink is bekend dat hij in 1860 is gebouwd, met een schuur die zelfs al uit 1829 stamt. Later is er op het huis een grote bovenverdieping geplaatst, zoals bij veel scholtenboerderijen gebruikelijk was. Die werd soms niet eens bewoond en diende vooral om mee te pronken en het aanzien van de boer te verhogen; de boerderij kreeg zo meer de rijke uitstraling van een landhuis. Hijink was destijds een van de grootste scholtengoederen in de omgeving. Er werd op een zelfvoorzienende manier geboerd: de boer hield vee, verbouwde graan op zijn akkers, had zijn eigen eikenbossen voor houtproductie – als brandhout en bouwmateriaal – en bezat zelfs de openbare wegen door zijn land.

Landschapsinclusief beheer van Hijink

Met zijn karakteristieke historische erf heeft Hijink een unieke cultuurhistorische waarde. Bovendien heeft het omringende boerenlandgoed een bijzonder waardevolle natuur- en landschapskwaliteit die je elders – buiten de Achterhoek – niet zo gauw meer vindt. Dit is vooral het gevolg van de vrij traditionele houding en terughoudendheid van de scholtenboeren, waardoor zij altijd alles in eigen hand hebben willen houden en er bijvoorbeeld geen grootschalige ruilverkaveling heeft plaatsgevonden. Hierdoor is het unieke karakter van het kleinschalige coulissenlandschap grotendeels bewaard gebleven.

GLK heeft Hijink in 2009 via een legaat verkregen van de laatste eigenaar. Het was zijn nadrukkelijke wens om dit unieke erfgoed aan ons toe te vertrouwen, zodat het voor de toekomst veiliggesteld kon worden. De gronden van het scholtengoed werden toen al enige tijd door andere boeren gepacht en bewerkt en die bestaande samenwerking is na aankoop voortgezet. Wel hebben we een omslag gemaakt naar een meer landschaps- en natuurinclusieve werkwijze. Dat betekent onder meer dat bepaalde maaischema’s in werking zijn gesteld, dat bloemrijke akkers zijn ingezaaid en het land uiteraard zonder drijfmest en bestrijdingsmiddelen wordt bewerkt. De kleinschalige boerenpraktijk uit de periode van 1850-1900 is daarbij steeds richtinggevend. Zo zijn bijvoorbeeld houtwallen opnieuw aangeplant op plekken waar ze in die periode ook stonden.

Daarnaast is een deel van de gebouwen op het landgoed inmiddels gerestaureerd, waaronder de boerderij zelf. Na een uitgebreid onderzoek naar de mogelijkheden viel de keuze op het realiseren van twee appartementen in de boerderij, die nu particulier worden bewoond. Bij de restauratie is gepoogd zoveel mogelijk oude elementen te herstellen en te bewaren. Zo zijn met behulp van kleuronderzoek naar oude verflagen de tinten bepaald voor bijvoorbeeld wanden en plafonds. Tegelijkertijd is gezorgd dat de woningen nu wel aan de eisen van deze tijd voldoen, met onder meer vloerverwarming en een goede isolatie.

De nabijgelegen boerderijen Aarnink en De Haar waren al eerder in het bezit van GLK. Door een recente driehoeksruil tussen Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en GLK bezitten we sinds 2019 ook weer het ooit bij Hijink behorende grote bosgebied het Rot. Hierdoor is het scholtengoed weer compleet en kunnen we het geheel voor de toekomst veiligstellen.

Hijink vandaag de dag

Sinds GLK zich voor het behoud van Hijink inspant, houden we niet alleen het unieke karakter van het eeuwenoude scholtengoed in stand, maar profiteren flora en fauna ook volop van het meer extensieve gebruik van de gronden. Akkerflora als korenbloem, klaproos en echte kamille krijgen weer een kans, er is een rijk insectenleven, bossen hebben een gevarieerde ondergroei en er leven volop vogels en andere dieren.

Wie de scholtengoederen en het kleinschalige coulissenlandschap zelf wil bewonderen, kan het beste de fiets pakken en de GLK-fietsroute Winterswijk rijden. De route leidt onder meer langs Hijink, andere scholtengoederen en diverse natuurgebieden. De boerderij zelf is af en toe te bezichtigen tijdens speciale gelegenheden.

 

 

 

Scholtengoed Hijink

boerderij met slagboom

Levend landschap

kasteel Hernen in de late winter

Steun onderhoud